ماهیت وجود ذهنی و آثار تکوینی آن بر نفس

ذکر مثال برای کیفیّت تأثیر انتخاب حق و خلاف در زندگی انسان

بنابراین خواندن کلام امام علیه‌السّلام یا توجّه به کلام امام علیه‌السّلام، حالا یا شنیدن آن بلا واسطه است و یا بالواسطه است. اصلاً ما مى‌گوییم خود امام علیه‌السّلام این مطلب را به ما بگویند، یا در خواب ما این مطلب را ببینیم که دیگر بلا واسطه است، یا اینکه یک مسئله را بلا واسطه ادارک بکنیم، این ادارک ما یک طرف مسئله است که این ادراک یک جنبه‌ای دارد که عبارت از انکشاف حقیقت است، یعنی ما در قبال انکشاف حقیقت قرار گرفته‌ایم، حقیقت از یک طرف در اینجا قرار گرفته است و از طرف دیگر میل به خلاف و دنیا و چیزهای دیگر در این طرف قرار گرفته‌اند.

حالا که ما در قبال این دو مسئله قرار گرفتیم دیگر مسئله بسته به این است که ما به‌کدام سمت توجّه پیدا بکنیم؛ اگر ما به سمت حقیقت توجّه پیدا کردیم همان اثر تکوینى که شما مى‌گویید در اینجا پیدا مى‌شود، همان نورانیّت بر حَسب مرتبۀ خود آن فرد پیدا مى‌شود، یعنى به همان اندازه که فکر و سعۀ وجودى ما خود را به این بشارت و حکایت و کلام نزدیک کرده است به همان مقدار از آثار وجودى بهره‌مند مى‌شود. من‌باب‌مثال کسى که قرآن مى‌خواند به همان مقدار سعۀ وجودى خودش از قرآن بهره‌مند مى‌شود.

پس این مسئله به گوش مارسیده است ولی هنوز در درون نفس جاى نگرفته است؛ به این بستگی دارد که ما چه برخوردى در اینجا با این مسئله بکنیم، اگر آمدیم این طرف را گرفتیم و آن طرف را رها کردیم، طبعاً جنبۀ جنود شیطان و ابتعاد مى‌آیند و آن اثرات تکوینى را کنار مى‌زنند. این مسئله مانند استفاده از اطعمه و نعمات دنیوى است، من‌باب‌مثال الآن درقبال شما دو ظرف قرار گرفته است، در یک ظرف غذایى است که برای شما مفید است و در ظرف دیگر غذایى است که براى شما مضرّ است ولى این خوشمزه‌تر از آن غذای مفید است، بچّه طبعاً به سمت این ظرف می‌رود و آن را مى‌خورد و مریض مى‌شود، ولی آدم عاقل به سمت ظرف دیگر می‌رود و آن را مى‌خورد و هم سیر مى‌شود و هم برای او مفید است.