تبیین شعور و هدفمندی طبایع در افعال طبیعی

این حرف غلط است و این‌طور نیست بلکه او ادراک مى‌کند، مى‌فهمد و کاملاً شعور دارد منتها ما این ادراک را نمى‌فهمیم چون هم افق با آن حیوان نیستیم این را نمى‌فهمیم. آن ذئب و گرگى که از کوه پایین مى‌آید و به کاروان امام باقر علیه‌السّلام نزدیک مى‌شود و پیش امام باقر علیه‌السّلام مى‌آید و از آن حضرت تقاضا مى‌کند که دعا بکنند که دردِ مَخاض براى جفت او آسان بشود. آن ذئب بر اساس غریزه این را نمى‌فهمد بلکه واقعاً شعور دارد که پیش امام مى‌آید و هَمهمه مى‌کند! افراد دیگر مى‌ترسند و فرار می‌کنند ولی حضرت به او جواب می‌دهند دستى به سرش مى‌کشند و دعا مى‌کنند و مى‌رود. بعد حضرت مى‌فرمایند که این از من تقاضا کرد که به درگاه خدا دعا کنم تا دردِ مَخاض براى جفتش آسان بشود.¹ این ذئب الآن این را ادارک مى‌کند، اگر این ادراک نیست پس ادراک به چه چیزی مى‌گویند؟! ادراک همین است دیگر؛ ادراک مى‌کند یعنی امام را تشخیص مى‌دهد که این امام است.

آن آهویى که مى‌آید و به امام رضا علیه‌السّلام پناهنده مى‌شود مقام امامت را ادراک مى‌کند، شاید از ما هم بهتر ادراک بکند؛ مى‌فهمد که این امام است، مى‌فهمد که این ولىّ خدا است، مى‌فهمد که این حاکمِ بر مُلک و ملکوت است، اینها را مى‌فهمد! و الاّ چرا پیش ما نمى‌آید؟ حالا اگر شما یک عمامه به اندازۀ طبق هم روی سرتان بگذارید آیا آهو پیش شما مى‌آید؟! اگر ریشتان را خیلی بزرگ بگذارید به‌نحوی که بالا و پایین ریشتان یکى بشود باز آیا آهو پیش شما مى‌آید؟! نه، این حیوانات با ریشِ دراز گول نمى‌خورند و این ریش دراز نمى‌تواند این‌ها را گول بزند! بله، مردم عادى را می‌تواند گول بزند ولی آنها را نمی‌تواند گول بزند، حالا فهمیدید که فهم آنها از ما بیشتر است. عمامه بزرگ و ریش دراز حیوانات را گول نمى‌زند، آنچه که حیوانات را متوجّه مى‌کند باطنِ صاف است، که آن باطنِ صاف را امام دارد و ما نداریم. آنها باطنِ صاف و باطنى که متحقّق به حقّ است را مى‌فهمند چون این‌ها کلک و غلّ و غش در کارشان نیست به آن سمت جذب مى‌شوند.