تبیین شعور و هدفمندی طبایع در افعال طبیعی
پاسخ به شبهه فخر رازی درباره غایت‌مندی موجودات عالم
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه علّت غایی در افعال موجودات می‌پردازند. بحث با این پرسش آغاز می‌شود که آیا طبایع و موجودات عالم، از جمادات و نباتات گرفته تا حیوانات، در افعال خود دارای شعور و هدف هستند یا خیر. استاد با نقد دیدگاه کسانی که این حرکات را صرفاً غریزی و فاقد ادراک می‌دانند، به بررسی اشکال فخر رازی بر حکما می‌پردازند که مدعی است جرمانی بودن موجودات با داشتن غایت و شعور ذهنی منافات دارد. در ادامه، با استناد به شواهد طبیعی و روایی، اثبات می‌شود که تمام موجودات عالم، از جمله گیاهان و حیوانات، دارای مرتبه‌ای از شعور و ادراک هستند که آنها را به سمت غایات و اهدافشان هدایت می‌کند. این جلسه در نهایت با تأکید بر تفاوت نگاه اهل ظاهر و اهل باطن به قضایای هستی، بر این حقیقت تأکید می‌ورزد که فهم و شعور موجودات، فراتر از ظواهر مادی است.
تبیین شعور و هدفمندی طبایع در افعال طبیعی
توضیحات:
آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین جایگاه علّت غایی در افعال موجودات می‌پردازند. بحث با این پرسش آغاز می‌شود که آیا طبایع و موجودات عالم، از جمادات و نباتات گرفته تا حیوانات، در افعال خود دارای شعور و هدف هستند یا خیر. استاد با نقد دیدگاه کسانی که این حرکات را صرفاً غریزی و فاقد ادراک می‌دانند، به بررسی اشکال فخر رازی بر حکما می‌پردازند که مدعی است جرمانی بودن موجودات با داشتن غایت و شعور ذهنی منافات دارد. در ادامه، با استناد به شواهد طبیعی و روایی، اثبات می‌شود که تمام موجودات عالم، از جمله گیاهان و حیوانات، دارای مرتبه‌ای از شعور و ادراک هستند که آنها را به سمت غایات و اهدافشان هدایت می‌کند. این جلسه در نهایت با تأکید بر تفاوت نگاه اهل ظاهر و اهل باطن به قضایای هستی، بر این حقیقت تأکید می‌ورزد که فهم و شعور موجودات، فراتر از ظواهر مادی است.
تبیین شعور و هدفمندی طبایع در افعال طبیعی
11ما در همین منزل مشهد کنار دیوار چندتا درخت کاشته بودیم، یکى از آنها که مانده است مشخّص است که آن مقدار شاخه‌اى که سمت دیوار است اصلاً رشد نکرده است و همین‌طور به سمت فضا شاخه اش را حرکت داده است و بالا رفته است.) و خارج کردن و پراکنده کردن برگ‌هاى زیاد در بین میوه‌ها تا اینها را از اقسام آفت‌ها حفظ بکند و مغز این میوه‌ها را از حوادث نگهداری بکند، (همۀ اینها به‌خاطر آن غایات و اهداف و شعورى است که خدا در این درخت قرار داده است.) تمام اینها تو را هدایت می‌کند و نشانه است به آنچه که اینها فرموده‌اند.
و اینجا لمعات نوریّه‌ای است که این مقام مناسب بیانش نمی‌باشد، شاید به منّ و کرم خداوند زمانش بیاید تا آنچه را که خداوند مقدّر کرده است بیان شود.»
اللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد