مبانی وجود ذهنی و قدرت نفس بر ابداع صور

کیفیّت تحقّق شیر روی پرده به اسد خارجی توسّط امام رضا علیه‌السلام

حضرت در مرتبۀ اوّل صورت علمیّه شیر را در نفس خودش محقّق کرد، این مرتبۀ اوّل مى‌شود؛ این جنبۀ عالَم و نشئۀ عِلمى اسدیّت می‌شود. و به مجرّدى که این صورت علمى در نفس حضرت اصدار پیدا کرد و خلق شد، جنبۀ مثالى و برزخى آن هم وجود خارجى پیدا کرد، یعنى افرادى که عالَم مثال و برزخ را دارند قطعاً این صورت اسدیّت را در عالَم مثال و برزخ دیده‌اند که حضرت مى‌خواهند حساب یکى را برسند؛ این هم جنبۀ دوّمى است که پیدا می‌کند.

کار سوّمى که امام رضا علیه‌السلام کردند این است که این صورت نفسى و عینى برزخى را به عالَم مادّه کشاندند، همه آن را با چشمشان مى‌دیدند، مأمون نامروّت هم که آنجا ایستاده بود مى‌دید، اگر ما هم بودیم مى‌دیدیم یعنی جنبۀ خفایى در کار نبوده است که حالا تصرّفى در نفوس باشد. نه، واقعاً یک شیر خارجى به تصرّف امام علیه‌السلام صورت خارجى پیدا مى‌کند و مادّه مى‌شود. حالا این مادّه از کجا آمده است؟ این مادّه به نفسِ تبدّل مجرّد به مادّه به‌وجود آمد، حالا ربطِ حادث به قدیم را متوجّه شدید!

تلمیذ: آن نقشى که روى آن پرده بوده چه اثرى داشته است؛ یعنی مى‌خواهم ببینم آیا این نقش در تشکیل صورت عینی براى حضرت تاثیر دارد یا ندارد؟

استاد: آن نقش هیچ تاثیری نداشته است، حضرت خواستند در آنجا بگویند که ما عین همین را درست مى‌کنیم، حالا اگر نقش نبود آیا حضرت نمى‌توانستند این کار را بکنند؟! پس چه این نقش باشد یا نباشد فرقی نمی‌کند، این صورت یک رنگ آمیزى است مثلاً رنگ قرمز و امثال‌ذلک. حضرت در اینجا یک کار دیگرى هم کردند، صورت را از آن پرده برداشتند و آوردند تا اینکه خیال بعضى‌ها جمع بشود که بالأخره این، عین همان بوده است، که یک وقت تصوّر نشود که مثلاً از جاى دیگری آورده شده است، نه همین پرده است که دارد مى‌چرخد و باد مى‌خورد: