حقیقت وجود و تجلی آن در کثرات

کثرت اسماء و تعدد صفات و این‌همه مظاهری که در عالم هست و تفصیل این اسماء و صفات در عالم شهادت، تمام اینها ضرری به آن وحدت آن حقیقت نمی‌رساند و آن به وحدت به حال خودش باقی است و انسلام پیدا نمی‌کند.

عالم برزخ عالم تربیت و عالم تعلقات

تلمیذ: در عالم برزخ هم این انکشافِ حقیقت به‌طور تام هست؟

استاد: نه. تام در قیامت هست.

تلمیذ: یعنی ممکن است کسی در عالم برزخ هم برود باز هم با اینها باشد؟!

استاد: بله، باز با این ملکاتش و اینها هست. با این اوصاف هنوز هست.

تلمیذ: ملکات که سر جای خودش هست.

استاد: جنبۀ تجردی هنوز پیدا نمی‌کند و آن جنبۀ تجردی مربوط به عالم قیامت است.

تلمیذ: پس این شهودی که بعضی بزرگان کردند که بعضی‌ها به‌خاطر آن تعلقی که دارند و وابستگی به آن تعلقات شدیدی که داشتند هنوز در این عالم می‌آیند.

استاد: خب برای همین است یعنی هنوز آن صورت تجردی برای آنها روشن نشده که اینجا را رها کنند. به کار و کسبشان تعلق دارند. در احوالات شیخ حسنعلی نخودکی هست که از سر یک قبر می‌گذشت ناراحت می‌شد، می‌گفت: این هنوز دارد می‌گوید: آی خیار آی خیار! خیارفروش بود! هنوز این‌قدر خیار دوست داشت هنوز دنبال خیارفروشی دارد داد می‌زند! نه، در عالم برزخ همین عالم تربیت و عالم تعلقات است.

أللهم صلّ علی محمّد و آل محمّد