اتحاد وجود و ماهیت در خارج

استاد: خب اینکه خیلی خیانت است! یعنی شما از قول میرداماد بیایید یک حرف‌هایی را روی افکار خودت و بازی با بزرگان نقل بکنید یعنی چه؟! این چطوری جور درمی‌آید؟! اینها اصلاً دیگر حجیت ترجمه‌اش را ازبین می‌برد.

خیلی مسئلۀ ترجمه مهم است که چطور مترجم واقعاً در خط و حال‌واحوال مؤلف برود و بتواند ترجمه کند. ترجمۀ کتاب‌های مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ را که می‌دیدم، می‌دیدم باز با آن عبارت خود مرحوم آقا خیلی تفاوت دارد! مطلب را می‌رساند نه‌اینکه نرساند ولی از آن عبارت آقا یک استفادۀ دیگری می‌شود.

عَینُ ماهیتهِ خارجاً وَ مُتحدٌ بِها نَحواً مِن الاتحاد.¹

سخن در بحث گذشته راجع به اختلاف مفهومی وجود و ماهیت بود و عرض شد که وجود را باید به دو معنا لحاظ کنیم. یک معنا معنای سِعی است یعنی از نقطه‌نظر مفهومی یک مفهوم سعی دارد که آن مفهوم سعی را فی البداهه بدون حمل بر موضوع ادراک می‌کنیم. اگر از شما سؤال کردند که وجود یعنی چه؟ می‌گوییم که وجود، هستی است. وجود چیست؟! می‌گوییم که الوجودُ کونٌ، الوجودُ ما هو؟ الوجودُ ثبوتٌ و کونٌ این معنا، معنای سعی است که اگر بخواهیم این معنا و مفهوم سعی را تشبیه کنیم، به تشبیه به عموم المجاز قابل تشبیه است.

در عموم المجاز یک معنا و مفهوم سعی دارای مصادیق مختلفی هست. یک معنا را لحاظ می‌کنیم و آن معنا را به مصادیق مختلفه‌ای حمل می‌کنیم یا از باب اشتراک معنوی یک معنا و مفهومی را لحاظ می‌کنیم و آن مفهوم را به مصادیق مختلف حمل می‌کنیم مانند معنای طلب که در مصادیق مختلفه‌ای إعمال می‌شود؛ مصداق امر و مصداق استحباب یعنی وجوی و استحباب و سایر مصادیق طلب [مثل] تقریر، استهزاء، تحدید و امثال‌ذلک. این معنای سعی همان مفهوم متبادر و بدیهی‌ای است که به قول مرحوم حاجی می‌فرماید: «مَفهومهٌ مِن أعرفِ الأشیاء»² از نقطه‌نظر بداهت، مفهوم وجود به آن معنای سعی قابل حمل بر جمیع موضوعات مختلفة الحقایق است.