تحلیل منطقی قضایای لزومیه و شرطیه

پس اگر اثنین عدد است من حیثُ أنّه عددٌ لیسَ بِزوجین بل من حیثُ ماهیتِهِ و مِن حیثُ ذاتِهِ لا مِن حیثُ أنّهُ عددٌ! چون عدد عام است؛ عدد هم شامل زوج می‌شود و هم شامل فرد می‌شود. یک وقتی می‌گویم: چون ایشان فقه خوانده است لذا می‌تواند استنباط کند. خب این‌هم درست است. چون ایشان فقه خوانده است می‌تواند استنباط کند، بالأخره فقه طریق استنباط است و اشکالی ندارد کسی که فقه بخواند استنباط می‌کند. اما اگر بگوییم که چون ایشان ادبیات خوانده است می‌تواند استنباط کند، این غلط است چون ادبیات اعم است! کسی ادبیات بخواند ممکن است فقه نخوانده باشد و ممکن است فقه خوانده باشد. ادبیات جزء طریق فهم فقه است و این را قبول داریم ولی تمام مسئله نیست و ممکن است شخصی ادبیات بخواند ولی فقه را نخواند یا یک شخص ادبیات بخواند و فقه بخواند. پس از حیث اینکه شخص ادبیات را خوانده است نمی‌تواند استنباط کند بلکه از حیث اینکه این فقه خوانده است باید استنباط کند. این زوجیتی که مترتب بر اثنین است از حیث عددیت نیست! اگر از حیث عدد باشد هرجا عدد صادق باشد، زوجیت هم باید صادق باشد ولی این‌طور نیست! در یک جا می‌بینم عدد است و فرد است و در یک جا عدد است و زوج است.

پس ترتب این زوجیت بر اثنین به‌لحاظ عددیت نیست ـ این نکته‌ای است که باید در اینجا مورد توجه قرار بگیرد ـ بلکه به‌لحاظ اثنینیت است ولو اثنین عدد هم نباشد باز زوج است. فرض می‌کنیم که اثنین عدد نیست و اثنین چنار است، باز ما دوتا چنار می‌خواهیم و یکی کافی نیست و باید دوتا باشد! مسئله به عددیت برنمی‌گردد بلکه به اثنینیت برمی‌گردد که فقط خواستم که نسبت به این نکته توجه بشود اما مسائلی که خودشان مطرح می‌کنند، مسائلی از نظر دیگر است.

تلمیذ: می‌شود از اثنین سلب عددیت کرد؟!