تفاوت امکان ذاتی و امکان استعدادی

یک وقت می‌گوید: رأیتُ أسداً فی الحدیقةِ، یک وقت می‌گوید: رأیتُ أسداً فی الصحاری و البراری، یک وقت می‌گوید: رأیت أسدا فی إفرقیا که در اینجا آن ماهیت اسدیت را به حال خودش محفوظ می‌دارد و فرد برای آن ماهیت را همان اسدی که دیده قرار می‌دهد که آن ماهیت اسدیت عبارت از همان افتراس است و آن فردی را هم که دیده مصداق برای آن ماهیت می‌شود. یک وقت هم می‌گوید: رأیتُ رجلاً شجاعاً فی الحمام برای رجل شجاع ماهیت انسانی فرض می‌کند و این رجل شجاع را از ماهیت انسانی خارج نمی‌کند. این رجل شجاع در حمام هیچ ارتباطی با رأیتُ أسداً فی إفریقا ندارد، آن رأیتُ أسداً فی إفریقا برای خودش در همان ماهیت افتراس و رجل شجاع هم در اینجا همان ماهیت خودش و در همان انسانیت است.

حالا یک وقت به‌جای این دو عبارت رأیتُ رجلاً شجاعاً فی الحمام و رأیتُ أسداً فی الحدیقة هردو را ازبین می‌برد و کنار می‌گذارد و یک عبارت می‌گوید و آن عبارتش رأیتُ أسداً فی الحمام می‌شود در این رأیتُ أسداً فی الحمام تصور نکنید که در اینجا یک عمل انجام گرفته است بلکه در اینجا سه عمل توأم انجام گرفته است منتها آن‌قدر این سه عمل سریع است انسان تصور می‌کند که یک کار در اینجا تحقق پیدا کرده است؛ کار اول این است که انسانیت این رجل شجاع را در اینجا لحاظ نکرده است! کار دوم: آن ماهیت أسدیت را در اینجا لحاظ نکرده است! کار سوم: یک ماهیت ثالثه‌ای خلق کرده است که این ماهیت ثالثه به‌نحو ابهام و به‌نحو اجمال جامع بین ماهیت انسانی و ماهیت افتراسی آن اسدیت خواهد بود.

تلمیذ: کار دومی که فرمودید ماهیت اسدیت را لحاظ نکرده است بهتر نیست بگوییم توسعه‌ای در معنای اسد داده شده است؟ چرا اسد لحاظ نشده است؟ همان لحاظ شده است و علاوه بر آن توسعه دادیم و معنا را گسترش دادیم به هر چیزی که این قابلیت و این استعداد باشد.