
تحلیل کیفیت ارتباط میان حادث و قدیم در نظام هستی
تبیین سنخیت میان علت و معلول در امکان استعدادی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق کیفیت ارتباط میان موجودات حادث و مبدأ قدیم هستی میپردازند. بحث با بررسی تفاوت تحقق اجمالی و تفصیلی اعیان اشیاء در علم ربوبی آغاز شده و با تحلیل جایگاه قوابل و علل معدّه در تحقق خارجی موجودات ادامه مییابد. استاد با تفکیک میان عالم مجردات و عالم ماده، به این پرسش پاسخ میدهند که چگونه با وجود اراده واحد الهی، نظام علیت و تدرج در عالم ماده معنا پیدا میکند. در ادامه، ماهیت معلوم بالذات و بالعرض و چگونگی اشراف بر حقایق عالم در قالب کتاب مبین تبیین میشود. در نهایت، با طرح مباحثی پیرامون طیالزمان و امکان مشاهده حقایق غیبی، این نکته روشن میگردد که محدودیتهای زمانی، حجابهای ادراکی ما هستند و نه نقص در نظام خلقت، و تمامی این مراتب در عین کثرت، تحت اراده واحده الهی محقق شدهاند.
تحلیل کیفیت ارتباط میان حادث و قدیم در نظام هستی
3اما اگر ما این ﴿ثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٖ مِّنَ ٱلۡمَلَٰٓئِكَةِ﴾ را بخواهیم در این دنیا به ظهور بیاوریم میبینیم اصلاً اینها در این دنیا نمیآیند یعنی وجود خارجی آنها قابل برای تحقق مادی نیست و قابل برای عینیت مادی نیست. برفرض اگر هم بخواهد تمثل پیدا کند شما در همین اطاقی که نشستهاید میبینید در همین اتاق ده میلیون ملک وجود دارد، نهاینکه دیوار این اطاق کنار برود و دیوارها گسترش و توسعه پیدا کنند، نه! منبابمثال همین اطاق سهدرچهار با آن صورت باطنی شما دیگر در صورت برزخیاش سهدرچهار نیست. آن اطاق، فضای بسیار عظیمی میشود لذا وقتی که یکمرتبه انسان به خود میآید، میبیند این چه بود؟! الآن کجا بود؟! الآن اینجا کجاست؟! سابق یک مطلب دیگری بود، یک مسئله دیگری بود، یک کیفیت دیگری بود.
شخصی میگفت که وقتی من حرم امام رضا علیهالسّلام مشرف شدم یکدفعه نگاه کردم دیدم که از آسمان باران میآید و دیدم سقف نیست همینطور باران روی سرمان میریزد و همۀ ما را خیس کرده است خلاصه مفصل! میگویم که خدایا گنبد را برداشتهاند؟! شنیده بودم که میخواهند ضریح را عوض کنند پس لابد عوض کردند و طاق را هم برداشتند ولی یکدفعه به خودم آمدم دیدم که گنبد سر جایش هست و خیس نشدیم! این همان حالت محدودیت مربوط به مکان است اما وقتی پیش امام رضا علیهالسّلام میرود آن جنبه از این محدودۀ حرم بیرون میآید، از این محدودۀ چهار دیوار، از این محدودۀ أعمده، از این محدودۀ سقف، از این محدوده خارج میشود و آن حالتی آسمان و باران را که میبیند الآن در برزخ رفت، الآن در مثال هست، الآن در ملکوت هست، ملکوت را الآن مشاهده میکند لذا باران رحمت هم که از طرف حضرت میآید به صورت باران میبیند و جنبۀ صوری پیدا میکند آن لطفی که از حضرت میشود به صورت باران در اینجا جلوه میکند. این از محدوده خارج است والاّ فرض کنید اگر باران بیاید مگر سقف را سوراخ میکند؟! سقف که مانع است از اینکه بیاید. در عین اینکه در یک جا قرار دارد، بدن او در آنجا قرار دارد و از آنجایی که ادراک انسان ادراک مجرد است به ماده تعلق نمیگیرد و ادراک فقط به مجرد تعلق میگیرد. حتی صوری را که شما از ماده میبینید همۀ این صور مجرد هستند. بدن، بدن مادی است.
