تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد

تلمیذ: ببخشید اجازه می‌فرمایید؟! احساس می‌کنم که سؤال آقای ... هنوز هست! اینجا فرمودید که ماده بدون زمان یافت نمی‌شود یعنی ماده همیشه با زمان هست در جایی اگر ماده باشد زمان هست از این‌طرف می‌فرمایید که در واقع زمان معلول مادة المواد است اینها چطور با همدیگر [جمع می‌شود]؟ یعنی در واقع لازم می‌آید رتبۀ ماده قبل از رتبۀ زمان باشد؟

استاد: کدام ماده؟

تلمیذ: مادة المواد!

استاد: خب رتبه‌اش قبل از زمان است دیگر! ما همین حرف را می‌زنیم!

تلمیذ: خب از این‌طرف می‌فرمایید که ماده بدون زمان نیست!

استاد: مادۀ خارجی! یعنی ماده‌ای که در خارج هست!

تلمیذ: ماده با زمان می‌آید پس ماده بوده و زمان هم هست! مادۀ بدون زمان نیست!

استاد: این ماده‌هایی که در خارج هست همۀ اینها مسبوق به زمان است. مادة المواد نه، رتبۀ آن فرق می‌کند!

تلمیذ: ایشان می‌خواهند بگویند که دور لازم می‌آید! می‌خواهند بگویند که شما گفتید: ماده بدون زمان نمی‌شود پس باید زمان بوده باشد [بعد] ماده آمده باشد از آن‌طرف هم زمان معلول برای ماده است پس توقف شیء [بر خودش] اینجا لازم می‌شود.

استاد: نه دیگر! یعنی با نفس ماده زمان پیدا می‌شود، وقتی پیدا شد دیگر همۀ ماده‌های بعدی مسبوق زمان می‌شوند و در زمان انجام می‌شود. مسبوق به یک ماده می‌شود نه مادة المواد، مسبوق به یک ماده می‌شود؛ یعنی یک ماده‌ای باشد که بتواند به وزن بیاید، تا به وزن آمد، آن‌وقت بعد این عناصر؛ فسفر، ید، کلسیم، گوگرد، آهن و منیزیم درست می‌شود! تمام اینها بعد از آن جسمیت است! آن جسمیت اصل برای همه چیز است والاّ آن مادة المواد نه، آن خارج از اینها است.

أللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد