
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
بررسی رابطه علیت، زمان و تبدل مجرد به ماده
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مبانی فلسفی پیرامون کیفیت خلقت عالم ماده و مفهوم «مادة المواد» میپردازند. بحث با نقد برخی برداشتهای نادرست از عناوین دینی و تبیین معنای بدعت آغاز شده و در ادامه به پرسشهای بنیادین درباره نحوه افاضه فیض از جانب واجبالوجود به موجودات مادی و مجرد اختصاص مییابد. استاد با تفکیک میان عالم مجردات و عالم ماده، توضیح میدهند که چگونه فیض الهی در عالم مجردات بدون نیاز به زمان و مکان محقق میشود، در حالی که تحقق موجودات مادی نیازمند علل معدّه و شرایط زمانی است. در این مسیر، رابطه میان صورت و ماده، نقش هیولای اولیه در خلقت اجسام و چگونگی تنزل وجود از مراتب تجرد به مرتبه کثرت و ماده بررسی میشود. در نهایت، این بحث به حل شبهات پیرامون سبق زمانی و علیت در خلقت عالم ماده و تفاوت دیدگاه الهیون و طبیعیون در این زمینه میانجامد.
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین مبانی فلسفی پیرامون کیفیت خلقت عالم ماده و مفهوم «مادة المواد» میپردازند. بحث با نقد برخی برداشتهای نادرست از عناوین دینی و تبیین معنای بدعت آغاز شده و در ادامه به پرسشهای بنیادین درباره نحوه افاضه فیض از جانب واجبالوجود به موجودات مادی و مجرد اختصاص مییابد. استاد با تفکیک میان عالم مجردات و عالم ماده، توضیح میدهند که چگونه فیض الهی در عالم مجردات بدون نیاز به زمان و مکان محقق میشود، در حالی که تحقق موجودات مادی نیازمند علل معدّه و شرایط زمانی است. در این مسیر، رابطه میان صورت و ماده، نقش هیولای اولیه در خلقت اجسام و چگونگی تنزل وجود از مراتب تجرد به مرتبه کثرت و ماده بررسی میشود. در نهایت، این بحث به حل شبهات پیرامون سبق زمانی و علیت در خلقت عالم ماده و تفاوت دیدگاه الهیون و طبیعیون در این زمینه میانجامد.
تبیین کیفیت خلقت ماده و مادة المواد
27مفهوم زمان برزخی
تلمیذ: زمان برزخی چیست؟
استاد: زمان برزخی عبارت از همان بقاء صور برزخیه با لباس برزخی و حرکاتی که در آنجا انجام میشود، است. فرض کنید شما در عالم خواب میبینید از یک جا به یک جا رفتید، رفتن شما از یک جا به جایی دیگر آیا زمانی را در خود خواب، نه در بیداری اشغال کرد یا نکرد؟! اشغال کرد! ما آن را زمان برزخی میگوییم. لذا شما فرض کنید یکدفعه میبینید که در عرض پنج دقیقهای که در خواب بلند شدید و اینجا رفتید و در خواب از آنجا مسافرت کردید و بعد فلانجا رفتید و مکه رفتید و برگشتید و حج انجام دادید، یک ماه در مکه هستید وقتی بلند میشوید میبینید که یک ربع خوابیدهاید!
تلمیذ: بالأخره ما این یک ربع را احساس میکنیم دیگر!
استاد: احساس یک ربع نمیکنید! در خواب احساس یک ربع نمیکردید! در خواب احساس یک سال میکردید!
تلمیذ: از خواب که بیدار میشویم همۀ اینها را در یک ربع یا در پنج دقیقه دیدیم!
استاد: شما الآن بین دو قضیه فاصله میاندازید یعنی حساب میکنید که ساعت ده و ربع خوابیدید و الآن ساعت ده و نیم است که از خواب بلند شدید میگویید که من این مدتی که خوابیدم چه جاهایی رفتم اما یک ربع خوابیدم! یعنی وقتی شما بلند میشوید اولین مرحله که بهنظر شما میرسد خیال میکنید یک سال راه رفتید! چون تازه از برزخ به این دنیا آمدید با همان ذهنیت برزخی حساب میکنید! بعد یکدفعه ساعت را نگاه میکنید! [آیا در] خیلی [از] افراد و موارد اتفاقاً دیده نشده است؟! فرض کنید خوابی که یک زن میبیند که شوهرش رفته و یک زن گرفته است! از اینها شاید برای همۀ ما اتفاق افتاده است! چنان متوحشاً از خواب بلند میشود و یکدفعه میگوید که الهی شکر این خواب بود! خیال میکند واقعاً شوهرش رفته و زن گرفته است! میگوید که او در اینجا گرفته خوابیده است! تجرد انسان از همین راه ثابت میشود! وقتی انسان در اینجا میآید شکلش عوض نمیشود! انسان، انسان است و مدرکات او همان مدرکات است و فرقی نمیکند لذا با همان مدرکات اینجا میآید و وقتی دوباره وارد عالم میشود دوباره همان مدرکات را تعقیب میکند و میگوید: من کجا بودم؟! اگر با ائمه علیهمالسّلام بود یا اگر با امام زمان عجّل الله تعالی فرجه بود الآن چه بود میگوید که چرا من را بیدار کردی؟! مثلاً یک بچهای صدا میکند و بیدار میشود میگوید که ای داد بیداد! او الآن من را بیدار کرد! یکدفعه بین اینجا و آنجا فاصله نمیافتد و بهطورکلی یک حجابی بیفتد و دیگر الآن دارای دو شخصیت بشود؛ یعنی یک شخصیت، شخصیتی بود که در خواب بود و یک شخصیت، شخصیتی است که الآن در بیداری هست! شخصیت، شخصیت واحد است! چون مدرکات هم براساس نفس است با همان مدرکات و با همان شخصیت در اینجا میآید. در اینجا تعارض احساس میکند میبیند تعارض شد! مثلاً قبلاً در خواب با امیرالمؤمنین علیهالسّلام بود الآن یکدفعه نگاه میکند در اطاق هست و ناراحت میشود! اینها بهخاطر این است که در آنجا زمان مختص به خودش را طی میکرد و اینجا میآید میبیند که نه، اینجا مسئله فرق کرد! اینجا یکطور دیگر است!
