امکان استعدادی و تفاوت موجودات مادی و مجرد

استاد: نه.

تلمیذ: برای مجردات شما قائل هستید که حرکت دارند.

استاد: آن بحث استعداد یک بحث دیگر است و آن استعدادی که الآن در اینجا مطرح است عبارت از استعداد جسمانی است. الآن شما ببینید این فرش برای اینکه تبدیل به نبات شود آیا استعداد دارد یا ندارد؟! استعداد ندارد، بسیار استعداد بعیدی دارد تااینکه فرش که پشم است یااینکه اصلاً پشم هم نیست و معلوم نیست چیست، نفت و امثال‌ذلک است، اگر این بخواهد به یک نبات تبدیل شود باید صدها سال بگذرد که در دگریسی حوادث و در تغییروتبدلات تبدیل شود.

شما الآن یک نایلون را زیر خاک کنید بعد از سیصد سال بیایید آن‌وقت می‌بینید نایلون سالم است! حدود سیصد سال چقدر طول می‌کشد تااینکه نایلون به‌طورکلی تبدیل شود. الآن برای این نایلون اصلاً استعداد دگردیسی و تحول به نباتیت وجود ندارد إلاّ بالفرضِ البعید و الاحتمالِ البعید اما فرض کنید که شما یک چوب را در خاک بگذارید و هفتۀ دیگر می‌بینید که پوسیده و تبدیل به خاک شده است. شما برگ خشکیدۀ درخت را به‌عنوان کود در منزل و در باغچه مصرف می‌کنید اگر شما برگ خشکیده را بگذارید هفتۀ بعد می‌بینید اصلاً اثری از برگ نیست! استعداد تغییروتبدل در او زیاد است ولی در یک آهن خیلی کمتر است، آهن اگر بخواهد در جایی قرار بگیرد تااینکه خودش را با این محیط ترابیه تطبیق کند مثلاً یک سال یا حداقل شش ماه طول می‌کشد تا این آهن در باغچه باشد، آب به آن بخورد، نم به آن بخورد و زنگ بزند و کم‌کم آن مواد آهن و فسفر و امثال‌ذلک آن تغییروتبدل پیدا شود و جزء خاک بشود. همین مسئله در مورد استیل هست که استعداد کمتری دارد. استیل خیلی بیشتر از آهن طول می‌کشد تااینکه زنگ بزند و فاصلۀ زمانی بسیار زیاد است. نایلون و مواد پلاستیکی دیگر برای تغییروتبدل نسبت به او خیلی استعداد ضعیفی دارند. همین‌طور هر ماده‌ای در عالم خارج یک نحوۀ استعداد دارد. آن‌وقت از این‌طرف یک استعداد نسبت به او دارد و از یک طرف یک نفس استعداد نسبت به یک صورت دیگر دارد، التفات کردید؟! هر شیئی در این عالم یک استعدادهایی دارد برای تبدیل به یک صورت و یک کمبود استعدادات و نقصان استعداد دارد برای صورٍ أخریٰ.