فناء ذاتی اعیان ثابته در وجود مجرد

ذکر چند مثال برای اسناد‌های مجازی و حقیقی

پس ما که داریم تحسین مى‌کنیم در واقع داریم چه کسى را تحسین مى‌کنیم؟! نقاش و مُصور را داریم تحسین مى‌کنیم. آن مصور ﴿لَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰ﴾¹ آن مُصور الآن قابل تحسین است چون همۀ این صورت‌ها از وجود او و صورتگرى و تصویر اوست. بنابراین وقتى که تحسین به یک صورت به مُصوّر برمى‌گردد آن ضمیرى که مى‌خواهد به وجود یک شىء برگردد در عین اینکه این وجود عین ظل، سایه، تعلق و ربط است و هیچ از خود ندارد پس این ضمیر در واقع دارد به او برمى‌گردد، اینکه چیزى نیست. الآن وقتى که شما مى‌گویید: در اینجا نور هست، فرض کنید این نور الآن از این شباک آمده و به دیوار و کنگره‌اى خورده است و شما دارید مى‌گویید که الآن در اینجا نور هست یا بگویید که به‌به این فرش چقدر نورانى است، این چقدر خوب است و رنگ‌های قرمز و سیاه و سبز دارد، اینکه الآن دارید مى‌گویید که در اینجا نور هست در واقع با زبان بى‌زبانى دارید مى‌گویید که لامپ نور دارد. چون اگر چراغ را خاموش کنید آیا بدون لامپ این فضا نور دارد یا ندارد؟! بنابراین تمام اسنادها اسناد مجازى است. ما مى‌گوییم که هوا روشن است باید بگوییم که لامپ روشن است، هوا که روشن نیست. دلیلش این است که لامپ را خاموش کنید ببینید هوا روشن است یا نه؟! اسناد نورانیت به هوا و فضا، مجازى مى‌شود. اسناد وجود به صور خارجى، مجازى مى‌شود. اسناد «هو» به تمام مراجع و تعینات خارجى همه مجازى می‌شود. اسناد حقیقى چیست؟ اسناد حقیقى همان «هو» است. اسناد حقیقى همان وجود مطلق و بسیط است که از دریچۀ او این اشیاء متحقق شد.

تلمیذ: یکى اینکه مثلاً اولیاء خدا یا ائمۀ اطهار علیهم‌السّلام یا پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم نفسى را ایجاد مى‌کنند، در همان حضرت عیسى علیه‌السّلام که آن کار را کرد یا امام رضا علیه‌السّلام که داستانش را جلسۀ قبل فرمودید بالأخره بر هر شیئی که ایجاد مى‌کنند یک نفسى یعنى یک عین ثابتى اینجا مى‌آفرینند. این عین ثابت هم فرمودید با تصرف در وجود خودشان است یعنى در وجود مطلق، پس این عین ثابت الآن کجا هست؟ جدا شد یا فانى در وجود خود شخص است؟ آیا این دیگرى شدن یعنى دوتا عین ثابت یکى مى‌شوند یا من که در این عالم هستم او هم هست؟