تحلیل حقیقت فناء عین ثابت در ذات الهی

درس دویست و هفتاد و دوم

فناء عین ثابت (1)

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

بی‌نهایت بودن راه رسیدن به حقیقت وجود!

استاد: البته همان‌طور که خدمتتان عرض کردم برای رسیدن به حقیقت وجود، این فقط یک ابهام است یعنی با ادلۀ عقلی می‌توانیم یک محدوده‌ای برای حقیقت وجود ترسیم کنیم ولی رسیدن به واقعیت وجود همان‌طوری‌که خود مرحوم حاجی می‌فرمایند: فی غایة الخفاء¹ بلکه می‌توانم عرض کنم که محال است یعنی در غایت خفاء هم نیست یعنی حقیقت وجود را دریافتن [محال است]! جهت آن‌هم این است که هرچه تصور کنیم باز در محدودۀ معلولیت و حد است و نمی‌توانیم از محدودۀ حد پا فراتر بگذاریم و بتوانیم به آن نامحدود و مطلق برسیم. بله، از قرائن و شواهد و برهان می‌توانیم یک اجمالی از آن حقیقت وجود را دریافت کنیم و آن‌هم با خیلی صعوبت است نه‌اینکه فقط به این راحتی! حالا واقعیت این مسئله به این کیفیت است ولی علیٰ‌کلّ‌حال بالأخره برای رسیدن به همین مسائل هم برهان وجود دارد.

حذف تعلقات به کثرات لازمۀ رسیدن به حقیقت وجود

تلمیذ: می‌فرمایید برای شخصی که بخواهد از راه عقل و برهان برسد محال است یااینکه نه، شخصی که از حد هم بیرون بیاید باز هم برایش محال است؟!

استاد: نه، آن اندکاک و حذفِ تعینش همان دریافت حقیقت وجود است یعنی در واقع اگر بخواهد به همان تجرد مطلق و حقیقت وجود بسیط برسد، ادراک حقیقت را کرده است. در واقع ادراک خود را کرده است! آنچه را که الآن می‌توانیم نسبت به او ادراک داشته باشیم ادراک غیر خود است یعنی ما الآن در یک محدودیتی قرار داریم و می‌خواهیم به نامحدود برسیم. در قید قرار داریم و می‌خواهیم به غیر مقید برسیم پس خود در قید اسیر هستیم و محدودیت ما همان محدودیت وجودی است درحالی‌که می‌خواهیم به وجود غیر محدود برسیم پس به عبارت دیگر می‌خواهیم به غیر خود برسیم.