
تبیین ضرورت وجودی ممکنات در فلسفه اسلامی
تحلیل تفاوت وجوب ذاتی و وجوب بالغیر در موجودات
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین دقیق مسئله «وجوب وجود» در ممکنات و تفاوت آن با وجوب ذاتیِ واجبالوجود میپردازند. بحث با طرح یک شبهه فلسفی آغاز میشود که آیا ممکنِ موجود در خارج، به دلیل اتصاف به وجود، دارای وجوب ذاتی است و از جاعل بینیاز میشود یا خیر. استاد با تفکیک میان «ضرورت ذاتیه» و «ضرورت به شرط وجود»، توضیح میدهند که وجوبِ ممکنات، وجوب بالغیر است و قوام آن به استمرار فیض و عنایتِ علت مبقیه بستگی دارد. در ادامه، این مبنا در تحلیلِ مرکبات و شبهات مربوط به اجتماع واجبات بررسی شده و روشن میشود که ضرورتِ موجود در ممکنات، همواره مشروط به بقای موضوع و استناد به فاعل است. این جلسه با هدف رفع سوءفهمهای رایج در باب استقلال وجودی ممکنات و تبیین دقیق رابطه فاعل و فعل در نظام هستی ارائه شده است.
تبیین ضرورت وجودی ممکنات در فلسفه اسلامی
5ما خیلی از جاها میرویم مثلاً شخصی هست اصلاً خیلیها را قبول ندارد ولی این عکس را روی طاقچه گذاشته است چون افرادی که در اینجا میآیند خوششان بیاید که مثلاً فلان عکس [آنجا هست] اما کسی که بخواهد بهدنبال یک مسیری باشد که به دور از این مسائل و منویات باشد او باید از این مطالب دور باشد. اصلاً عکس یعنی چه؟! معنا ندارد انسان [بخواهد عکس بگذارد]. اگر قرار بر این باشد که بخواهیم عکس هر کسی را بگذاریم ...، بعضیها هستند یک کلکسیون درست کردند از زمان امیرالمؤمنین علیهالسّلام و پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم از عکس پیغمبر گرفته تا هر آخوند روضهخوانی در آن کلکسیون آوردند! [از اینها] هستند تازه یکی از آن را هم برای من هدیه آوردند! یک بنده خدایی هدیه آورد و خیلی هم [تعریف میکرد] ما نگاه کردیم دیدیم آقا هر نخود و لوبیایی را در این وسط گذاشته بودند! آنهم چه کسانی واقعاً! ساواکی در آن دیدم! آخوند ساواکی در آن بود! آخوند اطلاعات و ساواکی و وعاظ السلاطین در آن بود! خب این چه چیزی هست؟! یعنی چه؟! اگر نه، یعنی اگر قرار بر این باشد که انسان بخواهد هر شخص متقیای را بیاورد و این عکس آوردن موجب بشود که انسان را به گروه و فئهای منتسب نکنند انسان باید دویستتا عکس بیاورد در اطاقش بزند!! از عکس آقای بروجردی و قبل و سلف صالح و خلف لاحق گرفته همه [را باید بیاورد در اطاقش بزند]! و اگر نه، بخواهد یکی را دون دیگری بیاورد، این امتیاز و ترجیح از چه باب است؟! بنابراین اصلاً عکس گذاشتن یعنی چه؟!
آنچه که منظور از عکس گذاشتن ایشان بود این بود که آن افراد نسبت به انتساب ایشان به این بزرگان مطلع باشند و اما عکسهای اساتید عرفان و معارف خودشان را در اطاقهای دیگر گذاشتند. در این اطاقهای ما این عکس آقای انصاری، آقای قاضی، آقای حداد و آقای طباطبائی هست. اینها در اطاقهای دیگر هست و هر کسی میخواهد بیاید ببیند اما آنچه که در معرض هست طبعاً باید به دور از جهتگیری باشد.
