تبیین ضرورت وجودی ممکنات در فلسفه اسلامی

وَ مِن هاهُنا وَضحَ أنَّ وجوبَ الوجودِ فی المُرکبِ مِنَ الواجبینِ المَفروضینِ إنَّما هوَ بِالغیرِ لا بِالذاتِ و کَذا الامتناعُ فی المرکبِ مِنَ المُمتنعینَ امتناعٌ بِالغیرِ لِأنَّ المَجموعَ فی مَرتبةِ أحدِ الجُزءینِ لَیسَ واجباً و لا مُمتنعاً بَل ما دامَ کونهُ مَجموعاً.

وجود در مرکبِ از دو واجبین مفروضین، بالغیر است و بالذات نیست. امتناع در مرکب از دو ممتنعِ امتناع بالغیر است و امتناع بالذات نیست. مجموع و آن جمعیت در مرتبۀ یکی از دو جزء، واجب نبود. آنچه که واجب بود أحد الجزئین تنها بود. این جزء برای خودش واجب است و این جزء هم برای خودش واجب است. این اجتماع در آن مرتبه، واجب نبود. اجتماع در مرتبۀ متأخر از جزئین است و این دو جزء حکم علت برای اجتماع را دارند. بلکه مادامی این مجموع، واجب است تا وقتی که مجموع باشد. اگر این جمعیت ازبین رفت دیگر اصلاً جمعیتی دراین‌صورت وجود ندارد.

أللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد