مقام امامت و تفاوت مراتب ولایت تکوینی

پس وجود امام علیه‌السّلام خودش اول مقید است که به او صادر اول می‌گویند که بحث ما در همین هست که صادر اول باید از سنخ علت باشد، این صادر اول است. این صادر اول که عبارت از آن نفس امام علیه‌السّلام است که نفس ولوی اوست این نفس ولوی اوست که موجب می‌شود تعینات ارتباط با آن مقام هو و احدیت را پیدا کنند. این امام علیه‌السّلام می‌شود.

تفاوت ائمه در مقام بقاء

اما تمام این مسئله مربوط به مقام بقاء است و به فناء دیگر ارتباطی ندارد. چون خود امام از یک طرف متصل به مسئلۀ فناء ذاتی است و طرف دیگر آن متصل به آن تنازلات وجود در همۀ مراتب تجرد و تعلق شهودی است. در مقام بقاء است که ائمه تفاوت پیدا می‌کنند و هرکدام از آنها مظهریت صفات مختلفه را دارند. خصوصیات دو امام خصوصیات واحده نیست. امیرالمؤمنین علیه‌السّلام خیلی دعابه و مزّاح بود اما پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم این‌طور نبود و خیال نمی‌کنم حضرت سجاد علیه‌السّلام در همۀ عمرش هم یک مزاح کرده باشد! با این اوضاعی که ما می‌بینیم، همه‌اش گریه و صحیفۀ سجادیه بوده است و این‌طور بوده‌اند! اما همیشه مردم امیرالمؤمنین را می‌دیدند که می‌خندد! با این شوخی می‌کرد و با آن چیز می‌کرد. امام صادق علیه‌السّلام یک نحوه حال داشت. امام رضا علیه‌السّلام یک نحوه حال داشت. امام زمان عجّل الله تعالی فرجه را نمی‌دانیم در چه حالتی هست خلاصه از او بترسیم یا نترسیم! این را نمی‌دانیم اما حالا هرچه هست امام زمان همه را دارد! گفت: آنچه خوبان همه دارند [تو تنها داری]! روایت داریم که امام زمان علیه‌السّلام از همه برداشته و همه را جمع کرده است!¹ خلاصه با ما کنار می‌آید! خیلی نباید از امام زمان بترسیم چون رئوف است! از او رئوف‌تر چه کسی هست؟! این مسئله هست که وجود هر مظهری به امتناع عقلی باید با وجود مظهر دیگر تفاوت داشته باشد. این یکسان بودن و تساوی امتناع عقلی دارد.