نقش ملائکه در تصرفات عالم ملکوت

6

تعریف نفس
تلمیذ: بحث در عالم خارج و ماده نیست در ملکوت هم نیست ...
استاد: اثراتی که تمام اینها می‌خواهند به‌وجود بیاورند مطابق قانون سنخیت در ملکوت اشیاء است. اثر آن ملکوت، عالم ملک خارج است.
تلمیذ: این‌طور نیست که ظهور داشته باشد؟
استاد: چه ظهور داشته باشد؟!
تلمیذ: ملائکه.
استاد: ملائکه که در خارج ظهور ندارند!
تلمیذ: نه ظهور مادی که ما می‌بینیم بالأخره وقتی این ملک نفس این شخص را گرفت، نمی‌خواهم بگوییم که ملکوت نفس او را گرفت... همان نفسی که بخار است.
استاد: نفس بخار نیست! چه کسی این را گفته است؟!
تلمیذ: تعبیری که علمای اخلاق می‌کنند این است!
استاد: علمای اخلاق را کنار بگذار! نفس نه بخار است و نه دود و دخان است! هیچ چیزی نیست! نفس عبارت از یک جنبۀ حقیقت مجردی است که ملکوت همان بدن است. این نفس است!
روح همان نفس است منتها وقتی تعلق به ماده پیدا می‌کند کثیف می‌شود. اما این کثافت و ثقالتش او را از تجرد بیرون نمی‌آورد. هر چقدر هم متکدر و ظلمانی باشد باز در مرحلۀ تجرد هست منتها منغمر در کثرت ظلمانی و کدورت ظلمانیِ مجردی هنوز بر همان مسئله باقی هست و او را از عالم مجرد به عالم ماده تنزل نمی‌دهد.
تلمیذ: نفس همان روح حد خورده و تعین پیدا کرده است.
استاد: بله! ماده نمی‌شود! ملکوت هم تعین دارد.
تلمیذ: صور برزخی بخار می‌گویند. ماده ندارد.
استاد: بخار یعنی این که شما از سماور می‌بینی؟!
تلمیذ: نه!
استاد: پس چیست؟!
تلمیذ: تعبیری که علمای اخلاق می‌کنند...
استاد: از این علمای اخلاق بپرسید که این بخار چیست! ما این بخار را تا حالا ندیده‌ایم! شاید از آن قبیل باشد که فقط حلال‌زاده‌ها می‌بینند! والاّ ما یا دود دیدیم [مثل] دود سیگار که بالا می‌رود یا بخار سماور! اما اینکه روح بخاری دارد که از معده و از آن سویدای قلب تراوش می‌کند و آن خون رقیقی که در قلب هست وقتی به قلیان بیفتد یک بخار رقیقی... آقا همۀ این چرت‌و‌پرت‌ها را دور بریزید!