امکان ذاتی و ماهیت در دیدگاه آخوند و مشاء

پس می‌گوییم که ماهیت دارد، سراغ ماهیت که می‌آید آن‌وقت می‌گوید که نه‌خیر آقا! اصلاً این ماهیت ممکن است و امکان ذاتی دارد و این امکان ذاتی هیچ ارتباطی با آن علت ندارد. آن مطلبی که شما می‌خواهید بفرمایید در اینجا خلط می‌شود و آن مطلب این است که نگاه کردن به صقع ماهیت صرف‌نظر از وجود و عدم است مثل اینکه شما به حیوان و ناطق نگاه می‌کنید و اصلاً کاری ندارید که در خارج حیوان هست یا نیست، در آنجا می‌گوییم که این حیوان ناطق لیست إلاّ هی؛ نه وجود و نه عدم و نه تساوی الطرفین به او حمل نمی‌شود. این همان مطلبی است که شما می‌فرمایید: ثابت ولی صحبت در این است که ما الآن در ماهیت موجود تفکر می‌کنیم و دیگر نمی‌توانیم در اینجا به صقع ماهیت نگاه کنیم و آخوند آن مطلب را به این مطلب چسبانده است؛ یعنی گفته است آن که هیچ ارتباطی با علت ندارد ماهیت است. چرا ارتباط ندارد؟ اگر ماهیت نداشته باشد پس چطور در اینجا این محدود شد؟! آنچه که ارتباط دارد وجود است پس وجود معلول است، ماهیت معلول نیست و ماهیت دارای تساوی الطرفین است. ما می‌گوییم که ماهیتی که به وجود تعلق بگیرد، دیگر نمی‌توانید بگویید که این ماهیت ارتباطی با علت ندارد پس علت بساطت خودش را منتقل کرده است؟ بساطت که دیگر منتقل نمی‌شود. اگر علت بخواهد کاری در خارج انجام بدهد، محدود می‌شود و محدود یعنی ماهیت؛ یعنی علت ماهیت را در خارج به جعل وجود موجود می‌کند، نه به جعل ماهیت! بنابراین با وجود اینکه صادر اول الآن در خارج هست، شما نمی‌توانید از صادر اول سلب ماهیت کنید و حالا صحبت در این است که بر این ماهیتی که الآن نمی‌توانیم این ماهیت را از صادر اول سلب کنیم، آیا وجوب بر این حاکم است یا امکان ذاتی بر این حاکم است؟