امتیاز معلول اول از واجب الوجود

قائم به وجود بودن تعینات عالم

تلمیذ: پس در عالم ظهور تعین بروز دارد ولو اینکه این تعین را از او اطلاق ببینیم اما خود اطلاق که قابل مشاهده نیست.

استاد: شما می‌گویید: تعین بود! این تعین قائم به چیست که بروز داشته باشد؟!

تلمیذ: قائم به آن عالم اطلاق است!

استاد: حالا به عالم اطلاق نفرمایید! تعین قائم به وجود است و وجود هم مطلق است پس الآن این تعین فانی در این مطلق است.

تلمیذ: یعنی در عالم خارج الآن بنده که دارم حرکت می‌کنم وجود مطلق دارد حرکت می‌کند؟!

استاد: اینکه وجود مطلق حرکت می‌کند غلط است ظهور آن وجود مطلق است که شما دارید می‌بینید.

تلمیذ: پس فقط ظهور را می‌بینیم.

استاد: آن ظهور قائم به چیست؟! جدای از وجود مطلق است؟!

تلمیذ: خیر.

استاد: پس آن وجود مطلق است که به ظهور درآمده است این صحبت ماست. این همان فناء است.

تلمیذ: فناء هست اما بالأخره می‌خواهم این را عرض کنم حتی آن عارفی هم که دارد این ظهور را می‌بیند پی می‌برد که آن مطلق است.

استاد: نه او مطلق است بلکه همین مطلق را دارد می‌بیند. یک وقتی شما به‌عنوان حکایت و به دلالت عقلی یک دخانی را می‌بینید متوجه می‌شوید که یک ناری باید باشد و بین دخان و نار تفاوت هست. عارف که ظهور خارجی را می‌بیند پی می‌برد که این ظهور باید مستند به یک وجود مطلق باشد یا همان وجود مطلق را در این ظهور دارد می‌بیند؟!

تلمیذ: نمی‌شود! چطور می‌شود؟!

استاد: اگر نباشد شما قائل به انقطاع هستید.

تلمیذ: خودش هم وجود مطلق می‌شود.

استاد: ببیند، مگر خدا خودش را نمی‌بیند؟! چرا شما اسم عارف می‌گذارید؟! اصلاً خدا خودش را ببیند. شما اشکال را حل کنید که این کسی که الآن دارد ظهور او را می‌بیند اگر قرار بر این باشد که بین این و او فاصله باشد که این انقطاع بین این و اوست.