
امتیاز مرتبه ذات و معلول و اسماء و صفات
نسبت علت و معلول در نگاه حکما و عرفا
امتیاز مرتبه ذات و معلول و اسماء و صفات در این جلسه به بررسی تفاوت و نسبت میان مرتبه ذات الهی، معلول اول و مراتب اسماء و صفات اختصاص دارد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با نقل تحلیل مرحوم آخوند، دیدگاه حکما درباره عینیت یا تفاوت این مراتب را توضیح میدهد و در برابر آن، نظر عرفا درباره تأخر رتبی اسماء و صفات از ذات را بیان میکند. سپس با طرح دو حیثیت در ممکنات، امکان و فعلیت را شبیه ماده و صورت معرفی میکند و توضیح میدهد که همانطور که ماده بدون صورت تحقق عینی ندارد، ماهیت ممکن نیز بدون افاضه وجود از علت تحقق نمییابد، و امکان در آن جنبه فقر و نیاز به علت را نشان میدهد. در پایان نیز نتیجه میگیرد که فهم صحیح این مراتب به رفع بسیاری از سوءبرداشتها در باب نسبت خداوند، اسماء و مخلوقات کمک میکند.
امتیاز مرتبه ذات و معلول و اسماء و صفات
توضیحات:
امتیاز مرتبه ذات و معلول و اسماء و صفات در این جلسه به بررسی تفاوت و نسبت میان مرتبه ذات الهی، معلول اول و مراتب اسماء و صفات اختصاص دارد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با نقل تحلیل مرحوم آخوند، دیدگاه حکما درباره عینیت یا تفاوت این مراتب را توضیح میدهد و در برابر آن، نظر عرفا درباره تأخر رتبی اسماء و صفات از ذات را بیان میکند. سپس با طرح دو حیثیت در ممکنات، امکان و فعلیت را شبیه ماده و صورت معرفی میکند و توضیح میدهد که همانطور که ماده بدون صورت تحقق عینی ندارد، ماهیت ممکن نیز بدون افاضه وجود از علت تحقق نمییابد، و امکان در آن جنبه فقر و نیاز به علت را نشان میدهد. در پایان نیز نتیجه میگیرد که فهم صحیح این مراتب به رفع بسیاری از سوءبرداشتها در باب نسبت خداوند، اسماء و مخلوقات کمک میکند.
امتیاز مرتبه ذات و معلول و اسماء و صفات
4استاد: البته از نظر روحی تغییر کردن این یک مسئلهای است که بازگشتش به تجرد روح است نسبت به مسائل و نسبت به حدود و ثغور وجودی خودش. یعنی روح الآن در حجاب کثرت، از اطلاع بر حدود و ثغور و صفات و ملکات خودش غافل است. در عالم قیامت این حجاب برداشته میشود، ﴿فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ فَبَصَرُكَ ٱلۡيَوۡمَ حَدِيدٞ﴾1 ما غطاء را برمیداریم، ما تغییری نمیدهیم، آن پرده را از جلوی چشم برمیداریم ، بصر شما حدید است. الآن ما اطلاع بر کردار و بر رفتار و بر ملکات خودمان نداریم. در روز یک عملی انجام میدهیم اطلاع نداریم این عمل چه تأثیری در نفس ما گذاشته ولی همینکه شب در خواب میبینیم مثلاً خواب گرگ را میبینیم، آن گرگ یعنی همان کاری که صبح کردیم. خواب دیدیم که مثلاً یک مار دارد میرود، این مار حکایت از چه میکند؟ حکایت از آن نفس متعلقۀ به دنیا میکند. یا منبابمثال خواب سگ میبینید این سگ حکایت از این است که نفسی که الآن همراه با او هستی آن نفسی است که الآن متلبس به این لباس است. این خوابهایی که داریم میبینیم آیا اینها در عالم خواب متولد میشود یا وجود دارد؟ ﴿فَكَشَفۡنَا عَنكَ غِطَآءَكَ﴾ چرا دور برویم؟! چرا به روز قیامت برویم؟! همین جا و در همین دنیا! در همین دنیا الآن بین ما و بین صور برزخی ما غطاء است. این غطاء برای ما هست. در خواب که میرویم آن غطاء برداشته میشود، آن جنبۀ عالم شهادت ضعیف میشود، جنبۀ عالم برزخ قوی میشود، آن صور برای ما جلوه پیدا میکند.
تلمیذ: لذا بدن هم تغییر پیدا میکند.
استاد: بدن سر جایش هست.
تلمیذ: بدن مثالی میشود دیگر.
استاد: نه، این بدن همین است، بدن که ازبین نرفته!
تلمیذ: این بدن که خواب است، این جسم مثالی دارد میپرد.
استاد: اشکال ندارد.
تلمیذ: این میرساند که بدن دیگری هست.
- . سوره ق (50) آیه 22.
