جلسه ۱۶۴

 در یك جا جنبه علیت وجود ندارد در یك جا جنبه علیت وجود دارد اینكه الان باعث شده است كه این كارخانه این لیوان را بدهد بیرون اما آن كارخانه نتواند بدهد مى‌فهمید كه این كارخانه در او استعداد براى فعلیت این است و در آن نیست این مى‌شود همان علیت. این مى‌شود وجوب این كه فرض بكنید كه اگر یك علتى وجود داشته باشد كه حتما معلولش وجوب پیدا مى‌كند از مشاهده اعیان خارجى شما به این مسأله مى‌رسید آن وقت انتزاع یك مفهوم وجوب و علیت از او مى‌كنید. خلافش مى‌شود امكان. خلاف مقابلش مى‌شود امتناع اینها تمام آن چیزهایى است كه ما تا احساس نكنیم نمى‌فهمیم منتهى گاهى اوقات این مشاهده اعیان ضمیمه مى‌شود. براى مفاهیم دیگر و آن ضمیمه مى‌شود به مفاهیم دیگر بالواسطه ممكن است دو سه تا واسطه همین طور بینش بخورد. ولى بالاخره مرجعش باید به امورات خارجى باید باشد. خارجى نه خارج از چیز البته در نفس آن هم منظور خارج است.