جلسه ۱۱۶

 حقیقت مطلب آنطور كه باید به نظر برسد والله اعلم اینست كه این امر، اولًا امر تشریعى نخواهد بود، چون مقام در مقام كن فیكون و تكوین است و در امر تشریع تكون خارجى اصلًا معنا ندارد. بلكه مولا طلب تكون خارجى را مى‌كند با امر خودش، نه با امر محقق آن تعین خارج باشد. پس این هم امر تشریع نخواهد بود و در حوزه تشریع و مسائل اخلاقى و اینها نمى‌تواند وارد شود.

 بحث دوم اینست كه این امر، امر تكوینى خواهد بود. این امر ما بازاء دارد یا ندارد اگر شما بگویید كه این امر ما بازاء ندارد، پس این چه امر تكوینى خواهد بود؟! منظور از شئ در اینجا چه خواهد بود؟* انما امره اذا اراد شیئاً ان یقول له كن فیكون. انّما امره اذا اراد للشیء، این شیء در اینجا چیست؟ آیا شئ در المشیئ وجوده است كه آن خواست در اینجا جنبه تحقق خارجى دارد؟ یا اینكه این امر كه در اینجا است، این تحقّق، قطعاً تحقق خارجى در مقام شهادت نیست؛ چون این امر قبل از تحقق است، یعنى قبل از وقوع یك امر خارجى خواهد بود.

 و از آن طرف ما میدانیم اوامر تكوینى حق از مقوله اضافه اشراقیه هستند نه اضافه مقولیه كه در اضافه مقولیه لوازم ذات بعد از تحقق ذات عارض برآن ذات مى‌شود، مانند فوقیت و تحتیت كه بعد از تحقق فوق و تحت این عن تحتیت پیدا مى‌شود، ابوت و بنوت یا زوجیت بعد از تحقق ذات زوجین یا بعد از تحقق زید و عمرو در اینجا تحقق پیدا مى‌كند. حتى لوازم ذات خود ماهیت بعد از تحقق ماهیت در رتبه متاخر از ماهیت است، مثل فرض كنید كه زوجیت براى اربعه، بعد از تحقق اربعه زوجیت پیدا مى‌شود، اول اربعه تحقق پیدا نمى كند، یك ربع بعدش هم زوجیت، نه، از نقطه نظر هویت ماهیت ذاتیه زوجیت و ماهیت ذاتیه اربعه وقتیكه لحاظ كنیم، تحقق این هویت ذاتیه زوجیت مترتب بر اربعه هست. رتبى در اینجا منظور هست.