جلسه ۸۵

 تمام این مطالب، بر فرض این است كه منظور از اتفاق مفهومى، در مواد ثلاث، تقید به وجود باشد. اما خود محقق دوانى كه قطعاً مى‌داند كه منظور از اتفاق مفهومى این نیست. منظور از اتفاق مفهومى نفس تاًكّد شیء و ضرورت است؛ نه مقید بودن آن به موجود؛ همان طور كه مرحوم آخوند مى‌فرمایند. مرحوم آخوند، بر این جواب، جواب محقق دوانى، ایراد مى‌گیرند. ایراد ایشان این است كه ایشان مى‌خواهند بفرمایند كه شما آمدید واجب الوجود بودن را مقید به وجود ماهیت كردید. واجب بودن را مقید به وجود موضوع كردید. یعنى این محمول كه زوجیت است واجب است مادام الاربعه موجوده در حالتیكه لوازم ماهیات حملشان بر خود ماهیات، بلا لحاظ وجود، و بلا لحاظ عدم است. چطور شما لوازم ماهیات را بر خود ماهیات به لحاظ وجود ماهیات و ملزومات این لوازم، كه همان ماهیات است، حمل مى‌كنید؟؛ زوجیت ثابت است براى اربعه چه اربعه باشد، یا اربعه نباشد. به عبارت دیگر در حمل زوجیت بر اربعه نیاز به جعل جاعل نداریم؛ كه جاعل در این جا بیاید اربعه را مجعول كند، آن گاه زوجیت بر آن حمل بشود.

 اما فرض كنید كه ما در مورد اعیان خارجى نیاز به جعل جاعل داریم. در حمل یك عالم بر زید نیاز به جعل جاعل است. جاعل باید زید را مجعول كند تا این كه این زید عالم باشد، یا جاهل باشد. در حمل یك وصفى بر موصوف خارجى نیاز به جعل جاعل داریم. اما لوازم ماهیات براى خودشان یا لوازم ماهیات براى ذواتشان كه ملزومات هستند، هیچ كدام نیاز به جعل جاعل ندارند. یعنى جنبه جعلى و ربطى مجّوز صحّت حمل زوجیت بر اربعه نشده است، بلكه خود زوجیت حمل بر اربعه مى‌شود سواء اینكه جاعلى اربعه را مجعول كرده یا اینكه مجعول نكرده. بناءًا على هذا، شما كه. وجوب زوجیت را براى اربعه منوط به جهت جعلى كردید، كه جعل به ماهیت تعلق گرفته باشد، این مطلب خروج از طَور بحث است. بحث بر سر لوازم ماهیات بر سر این است كه صحت حمل لوازم، براى ملزومات است بدون جعل جاعل. جاعل، جعلش به وجود مى‌خورد. هیچ وقت جعلش به ماهیات نمى‌خورد. جعل جاعل به ماهیات بالعرض و المجاز است. در مرحله اول به وجود مى‌خورد. اما، ما لوازم ماهیات را بدون جعل حمل مى‌كنیم.