جلسه ۸۰

بسم الله الرحمن الرحیم

حقیقتِ ربطى اشیاء و در واقع ربطِ اشیاء ـ كه حقیقت آنها است ـ با جاعل و با علتِ فاعلى

 مطلبى را كه مرحوم آخوند در اینجا مى‌خواهند بفرمایند یك مطلب بسیار دقیقى است. و آن مطلب: حقیقتِ ربطى اشیاء و در واقع ربطِ اشیاء كه حقیقت آنها است، با جاعل و با علتِ فاعلى

 ماهیت من حیث هى، این ماهیت به نعتى از نعوت متصف نمى‌شود، بلكه ماهیت فى حد نفسه عبارت است از همان تعینِ وجود، تعین فیضِ مقدس در مظاهر مختلفه، پس بنابراین اگر بخواهیم دقت بیشترى در مسأله ماهیت بكنیم، مى‌بینیم كه ماهیت به طور كلى تحقق خارجى ندارد، چون آنچه كه در خارج محقّق هست موصوف براى اوصاف واقع مى‌شود و چون ماهیت شأن أولىِ آن اقتضا بالنسبه به عدم و وجود است و آنچه كه در خارج وجود دارد، عبارت است از ظهوراتِ همان فیض مقدّس كه عبارت است از حقیقت وجود، حقیقت وجودى كه در عالم نشر، تحقق خارجى پیدا مى‌كند و در عالم لَف از او تعبیر به فیض اقدس مى‌كند و آن مقام را، مقامِ اجمال هم مى‌گویند ولى در عالم نَشر از این حقیقت وجودى تعبیر به فیضِ مقدس مى‌كند و وجود را وجودى كه منتشر شده است و به صُوَر مختلف در آمده، آن وجود را حقیقتِ اشیاء و جنبه ربطى اشیاء مى‌داند.

 ما وقتى كه نگاه به یك شیئ مى‌كنیم در وهله اول وجود شیى‌ء به نظر ما مى‌آید، بعد ماهیت شیئ و این یك مطلبى است كه ما را به مسأله اصالت وجود مى‌رساند، یعنى با یك مثال بسیار ساده و راحت روشن مى‌شود: یك وقت شما وارد اتاق مى‌شوید، اتاق تاریك است وقتى كه مى‌آیید در این اتاق همین كه حركت مى‌كنید، یك دفعه پایتان به یك شیئى برخورد مى‌كند، این برخورد در وهله اول چه چیزى را در ذهن شما خطور مى‌دهد؟ از این تصادمِ رِجل با موجودى كه در این جا هست در وهله اول و در مرتبه اول چه صورت ذهنیه‌اى براى شما پیدا مى‌شود؟ موجودیت شیى‌ء براى شما پیدا مى‌شود، اما آیا از ماهیتش خبر دارید این كه در وسط اتاق هست چیست خبر ندارید. پس ببینید گرچه در خارج به طور كلى عوام و مردم در وهله اول ماهیت در نظرشان مى‌آید اصلًا به وجود توجهى نمى‌كنند گرچه همان ماهیت هم به واسطه وجود در نظر مى‌آید،