جلسه ۷۸

 لذا مرحوم بوعلى؛ بلاأول بحث را روى وجود خارجى برده است. گفته موجود خارجى را ما در اینجا باید تصور بكنیم و كارى به ذهن نداریم،

 اصلًا موجودِ خارجى دو قسم است: یا به نحوى است كه وجود انتزاع از ذات مى‌شودكه‌این واجب الوجود مى‌شودو یا انتزاع از ذات نمى‌شود. این وجود را و این حمل موجودٌ را كه بر زید مى‌كنیم، ـ موجودٌ عامٌ ـ بواسطه یك وجودى كه در این لا بلا هست (مخفیانه) یك وجودى هست كه آن وجود اختصاصى زیداست و آن وجود به عمرو مربوط نیست و به بكر مربوط نیست این وجود فقط مال زید است فقط مال عمر است فقط یختّصُ ببكر، یختّصُ بخالدٍ است. به لحاظ این وجودى كه در اینجا هست (یك حصه‌ایى از وجوداست به عبارت دیگر به اعتبار این حصه از وجود، ما آن مفهومِ عّامِ شامل را بر حمل زید مى‌كنیم. مى‌گوئیم زیدٌ موجودٌ یعنى آن مفهوم عّام وجود شامل زید مى‌شود به لحاظِ آن وجود خاص؛ به لحاظ آن یك مشت وجود كه خدا به این مقدار به زید داده است.

 پس در اینجا لحاظِ تقییدى هست یعنى چون این زید مقید به آن وجود خاصّه است لذا ما مفهوم عام را بر او حمل كردیم. اگر زید مقید به آن وجود خاص نبود امكان نداشت مفهوم عام را براو حمل بكنیم این لحاظ تقییدى مى‌شود.

 تا اینجا ما صحبت در خود ماهیتِ موجوده كردیم.

 مرحوم بوعلى مى‌فرماید ما یك ممكن دیگر در اینجا داریم و آن نفس وجود خاص است آن وجودِ خاصى كه اختصاص به زید دارد كه ما به لحاظ همان وجود به این مى‌گوئیم زید، به لحاظ این وجود به این مى‌گوئیم عمرو به لحاظ این وجود به این مى‌گوئیم كتاب (به لحاظ این وجود خاص)

 آن وجود خاص آیا ممكن است یا واجب؟ آن هم كه ممكن است چرا ممكن؟ به جهاتى كه در حیثّیت تعلیلیه مى‌آید ـ این دیگر حیثیت تقییدى نیست ـ یعنى نفس این وجود به لحاظ ارتباط با مبدأ الآن در خارج متحقق شده است. اگر جنبه‌ءربطى با مبدأ نداشت این موجود خاص در خارج متحقق نبود یعنى اضافه اشراقّیه آمده است وجود خاص را در خارج محقّق كرده است اگر از همین وجودِ خاص بپرسیم جناب آقاى وجود خاص آیا شما استقلال ذاتى دارید؟ مى‌گوید: نه! آیا شما واجب الوجود هستید؟ مى‌گوید: نه! مى‌گوید من ارتباط با مبدأ دارم و به لحاظ ارتباط با مبدا من الآن در خارج محقق هستم. اگر مبدا به من افاضه نمى‌كرد، اگر مبدأ به من عنایت نمى‌كرد، اگر جهت صدورى نسبت به مبدا نداشتم من الآن در خارج نبودم.