تبیین معنای دقیق وجود لابشرط مقسمی
نحوۀ ادراک لابشرط مقسمی توسط سالک
بررسی مفهوم «لا بشرط مقسمی وجود» و تفاوت آن با اقسام متعدد و تعیّنات وجودی از مسائل مهم و پیچیده فلسفه اسلامی است که حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه شصتوسوم از سلسله دروس خارج اسفار، به توضیح و تبیین آن پرداختهاند. ایشان میفرمایند: وجود، حقیقتی بسیط و غیر قابل تقسیم است که در عین حال، در قالب تعیّنات و کثرات مختلف ظهور مینماید. وجود بهعنوان حقیقتی خارج از ذهن و مستقل از تصوّرات ما معرفی میشود که تعریفی دقیق از آن ممکن نیست؛ مگر زمانی که به حدّ و رسم مشخّصی برسد. همچنین بحث میشود همۀ کثرات، حقیقی و واقعی هستند، ولی این کثرات، عین وحدتِ حقیقی و واقعی میباشند. در نهایت اشاره میشود که ذات وجود، نور و ظهوری است که خودش ذاتاً ظاهر است و این حقیقت فراسوی تعیّنات و قابل ادراک مستقیم نیست، بلکه سالک میتواند با تمرین و مراقبه به مرتبهای از درک آن برسد.
مرتب سازی:
تبیین معنای دقیق وجود لابشرط مقسمی
18تعیّن وجود: بروز و ظهور وجود در قالب حدّ و تعیّنات مشخص که موجب تمایز و تفاوت موجودات میشود.
ظهورات وجود: جلوهها و مظاهر مختلف وجود که در قالبهای متنوعی همچون انسان، حیوان، جماد و ... تحقّق مییابند.
اصالت ماهیت: نظریهای که ماهیت را ذات و حقیقت اصلی موجود میداند و وجود را صرف اعتبار یا اضافهای بر ماهیت تلقی میکند.
عماء: حالت تاریکی و عدم ظهور که در مرتبهای از وجود به سبب فقدان تعین و حدّ روی میدهد و موجب میشود وجود به صورت مبهم و غیرقابل ادراک باقی بماند.
وحدت در عین کثرت: مفهومی که بیان میکند وحدت وجود حقیقی است اما این وحدت در قالب کثرات متعددی تجلی مییابد که هر کدام واقعیت و اصالت خاص خود را دارند ولی مستقل و جدا از وحدت کلی نیستند.
تعیّنات وجود: مراتب و درجاتی از وجود که هر یک دارای سطحی از تعین و محدودیت هستند و به نحوی متفاوت به وجود کلی و بسیط مرتبطاند.
تعیّن لا تعیّن: مرتبهای از وجود که در آن تعینات مختلف همزمان وجود دارند اما خود وجود کلی و بسیط، تعین و محدودیت ندارد و این دو حال همزمان و بدون تعارض در واقعیت تحقّق مییابند.
لا تعیّن: حالت وجودی که فاقد هر گونه حد و تعین است و موجودی بسیط، غیرمجزا و بلاشرط را بیان میکند.
وحدت حقیقی: وجود یک حقیقت کلی و واحد که تمام کثرتها و تعینات متعددی که میبینیم در باطن آن متحد و همگناند.
مرتبه ذات: عالیترین مرتبه وجود که خالص از هرگونه تعین و حد است و تنها بهصورت حضوری و عرفانی قابل وصول است نه بهصورت ذهنی و تعریفی.
علیّت تعیّن: اصل و رابطهای که موجب میشود تعینات و حدّهای موجود به وجود کلی و بسیط نسبت داده شوند و بدون آن ارتباط وجود نخواهند داشت.
وجود بحت: وجودی که خالص، بسیط و عاری از هر گونه تعین و حد است و به عنوان حقیقت نخستین وجود مطرح میشود.