سازگاری تعیّن در وجود با صرافت در وجود

اصطلاحات درس

تعیّن در وجود: خروج وجود از اطلاق و صرافت به‌سوی مراتب مشخّص و محدود که باعث کثرت و تشخّص می‌شود.

نزول صرافت در وجود: فرآیند تدریجی تنزّل وجود مطلق به مراتب پایین‌تر که به پیدایش تعیّن‌ها و مراتب متکثر می‌انجامد.

تشکیک در وجود: نظریّه‌ای فلسفی که مراتب وجود را دارای شدّت و ضعف می‌داند، به‌طوری‌که همه مصادیق وجود، در اصل وجود مشترک‌اند اما در مرتبه تفاوت دارند.

صرافت در وجود: خلوص و اطلاق محض وجود بدون هرگونه قید، ماهیّت یا تعیّن، که فقط برای واجب‌الوجود قابل تحقق است.

مراتب وجود: سلسله‌ طولی هستی از واجب تا مادون، شامل لاهوت، جبروت، ملکوت، مثال و مادّه که هر مرتبه نسبت به دیگری ضعف یا شدّت دارد.

سعه وجودی: گستره و ظرفیت وجودی هر مرتبه از هستی که نشان‌دهنده کمال و شدّت آن مرتبه است؛ مانند برتری وجودی عقل بر مادّه.

ذوق المتألهین: شهود و تجربه باطنی فیلسوفان الهی و اهل سلوک که حقایق متافیزیکی را با مشاهده قلبی درک می‌کنند، نه صرفاً استدلال مفهومی.

بدن مثالی: بدنی غیرمادی و لطیف که در عالم مثال تحقق دارد و نفس انسان پس از مرگ یا در خواب با آن درک و حرکت می‌کند.

قدرت مثالی: توان فوق‌مادی بدن مثالی که در مقایسه با بدن مادی، دارای سرعت، قدرت ادراک و حضور گسترده‌تری است.

تجرد مثالی: نوعی تجرد میانی بین مادّه و عقل، که فاقد مادّه است اما دارای شکل و صورت است؛ از ویژگی‌های عالم مثال.

نفس حیوانی: بخشی از نفس انسان که قوای حیوانی مانند حس، خیال، و حرکت ارادی را اداره می‌کند و در حیوانات نیز مشترک است.

علت و معلول در مراتب وجود: رابطه‌ای که در آن علت وجود و تعیّن معلول را ایجاد می‌کند؛ علت در مرتبۀ بالاتر بوده و معلول از آن صادر می‌شود.

اضافه اشراقیه: نسبت وجودی غیرمفهومی میان علت و معلول، به‌گونه‌ای که معلول در پرتوی اشراق وجودی علت تحقق می‌یابد.