
مسئلۀ اعیان ثابته
کیفیّت تعیّن و تنازل اسماء الهی
در این درس به بررسی مفهوم وجود حق تعالیٰ پرداخته شده و نشان داده میشود که وجود خداوند وجودی بینهایت، نامحدود و بدون تعیّن است.حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه پنجاه و هفتم از سلسله دروس خارج اسفار، تفاوت میان مرتبه ذات خداوند که فاقد هرگونه تمایز و تعیّن است با مراتب اسماء و صفات الهی را توضیح میدهند. همچنین ایشان رابطۀ اسماء و صفات با ذات حق و نحوۀ نزول آنها در مظاهر جزئی را مورد بحث قرار میدهند. مسئلۀ اعیان ثابته و تبیین نسبت آنها با ذات و صفات الهی از دیگر موضوعات اصلی این درس است. این درس تلاش میکند تا فهم دقیقتری از وحدت وجود، تعیّنات و تنازل مراتب وجودی ارائه کند و پرسشهایی دربارۀ نفی یا اثبات اعیان ثابته و فناء ذاتی را بررسی نماید. به طور کلی هدف درس ارائه تصویری روشن و فلسفی از وجود مطلق حق و ارتباط آن با جهان و صفات الهی است.
مسئلۀ اعیان ثابته
1111. علیّت و معلولیّت: رابطه بین اسماء و صفات الهی بهعنوان علل و مظاهر جزئیه بهعنوان معلولها. بنیاد بحث در نحوه ارتباط بین مراتب وجودی و تأثیر متقابل آنها.
12. کثرت مفهومی: تعدد معانی و مفاهیم در ذات که موجب کثرت مصداقی میشود و در ذات ترکیب و خلط ایجاد میکند.
13. کثرت مصداقی: تعدد و تکثر وجودات و مصادیق که ناشی از کثرت مفهومی است و منجر به ترکیب در ذات میگردد.
14. وحدت سریانی وجود: نظریهای که وحدت ذات را به گونهای مطرح میکند که تفاوت و تعیّنات در مراتب پایینتر واقع میشود.
15. اسماء کلّی طبیعی: اسامیای که به طور ذاتی کلی هستند و مصداق خارجی کلّی دارند.
16. اسماء کلّی سعی: اسامی کلی که در مقام تجلّی و ظهور در مصادیق جزئی به کار میروند و دارای مصداقهای متکثرند.
17. سعی: اصطلاحی که به تجلّی و ظهور اسماء کلّی الهی در وجودات جزئی اطلاق میشود.
18. تعیّن: محدودیت یا تعیین در وجود که وجود اطلاقی و بحت را به وجود متعیّن تبدیل میکند.
19. علم حصولی: دانشی که به واسطه معرفت و دریافت حصولی حاصل میشود.
20. علم حضوری: دانشی که به طور مستقیم و بدون واسطه ادراک میشود.
21. وحدت عینیه و حقیقیه بین اسماء و ذات: نظریهای درباره وحدت وجود و ارتباط تنگاتنگ اسماء و صفات با ذات.
22. قاعده امکان أشرف: قاعدهای که میگوید هر وصفی که در مرتبه پایینتر وجود دارد، باید در مرتبه بالاتر به طور کاملتر و اطلاقیتر وجود داشته باشد.
23. مقام احدیّت: مرتبهای از وجود که پس از مرتبه ذات قرار دارد و تعیّنات و نزولها در آن صورت میگیرد.
24. تعیّنات وجودی: مظاهر محدود و مشخص شده وجود که از نزول اسماء و صفات الهی ناشی میشود.
25. رابطه وجود و ماهیّت: بحث دربارۀ نسبت و تمایز بین وجود به عنوان واقعیت و ماهیّت به عنوان ذات تعریف شده.
