دیدگاه واسطه بودن ماهیّت بین نفی و اثبات
نقد تحقّق استقلالی نظریّه اعیان ثابته
ردر این درس به بررسی نسبت اشیاء معدوم با علم خداوند پرداخته میشود. برخی معتقدند که این اشیاء، نه موجودند و نه معدوم، بلکه در وضعی میانی بهنام «حال» یا «تقرّر» قرار دارند. حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه پنجاه و ششم از سلسله دروس خارج اسفار، این دیدگاه را نقد میکنند و بر مبنای علم حضوری خداوند به ذات خود، تبیین میکنند که همه معلومات ـ آنچه هنوز در خارج نیستند ـ در مرتبۀ ذات حضور دارند؛ بدون اینکه موجب کثرت یا ترکیب در ذات شوند. در پایان، به بحث عین ثابت پرداخته میشود؛ تعیّنات علمیای که برخی برای اشیاء در علم خداوند قائلند. استاد با تأکید بر اصل وحدت حقیقی ذات الهی، استقلال این تعیّنات را رد میکنند و آنها را فانی در ذات میدانند که تفصیلش در انتهای درس بیان شده است.
مرتب سازی:
دیدگاه واسطه بودن ماهیّت بین نفی و اثبات
14بهخاطر اینکه حتّیٰ مسائل ذهنیّهای را هم که شما در ذهن میآورید میتوان از آن خبر داد. هر مفهومی که شما در ذهن میآورید از آن خبر میدهید ولو اینکه در خارج هم وجود نداشته باشد؛ مثل انسان ده سر. شما میگویید: وجود خارجی ندارد. الآن شما از همین انسان ده سری که در ذهن میآورید خبر دادید دیگر. این یک مفهوم ذهنی است. بنابراین چیزی را که نمیتوان از آن خبر داد عدم مطلق است. یعنی آنچه هنوز در ذهن شما هم نیامده است، آیا میتوانید از آن خبر بدهید؟! نه، چون به آن علم ندارید و وقتی که به یک امر معدوم علم ندارید پس حتّیٰ از مفهوم هم نمیتوانید خبر بدهید.
البتّه باز این مطلب تتمهای هم دارد که إنشاءالله در بحث بعدی آن را عرض میکنیم.
اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد