فهم حقیقت وجود

کشف سرّ، بدترین گناه در سیر و سلوک

لذا بزرگان و پیغمبران با افراد، در سطح خودشان صحبت می‌کردند؛ «نحنُ معاشرَ الانبیاء اُمِرنا أن نُکَلِّمَ النّاسَ علیٰ قَدرِ عُقولِهِم»¹ معنایش این است که یعنی سطح و رتبۀ بین ما و مردم به‌نحوی است که اگر بخواهیم خارج از رتبۀ مردم با آنها صحبت کنیم، نه‌تنها نمی‌فهمند که امکان ندارد بفمند، بلکه قاطی هم می‌کنند و آنچه را که دارند آنها را هم از دست می‌دهند و نمی‌توانند تحمّل کنند! لذا می‌گویند که کشف سِرّ، بدترین و گناه‌دارترین چیزی است که در راه و در سیر برای انسان ثبت می‌شود و به‌حساب می‌آورند. کشف سِرّ یعنی اِخبار از یک رتبه و مرحله‌ای که شخص به آن مرحله نرسیده و توان ادراک و فهم این رتبه را ندارد و شما با بیان این مطلب او را دچار اشتباه می‌کنید و برای او، مشکل به‌وجود می‌آورید. این لازمۀ این جهت است.

تشکیک، علت اصلیِ تعیّنات و کثرات

لذا این قضیّه از ناحیۀ ما است نه از ناحیۀ او. از ناحیۀ او، آن شدّت نوریّه، همۀ تعینّات را گرفته است، و اصلاً تعیّنی نیست إلا اینکه به‌واسطۀ نفس تشکیک در نور برای انسان پیدا می‌شود. همۀ تعینّات به‌واسطۀ این است. یعنی نفس تشکّک و تشکیک در نور و در وجود، موجب این تعینّات و مراتب خواهد بود. همان‌طور که نور در هر مرتبه‌ای یک شدّت نوریّه دارد تا اینکه به ما برسد، همین‌طور مراتب وجود، دارای اختلاف تعیّن و مرتبه هستند تا اینکه به مرتبۀ بسیط الحقیقه برسد که مرتبه‌اش از همۀ آن عوالم پایین‌تر است؛ ولی نه‌اینکه چیز دیگری آمده ضمیمه شده و داخل در این حقیقت وجود و حقیقت نوریّه شده و از ترکیب و مونتاژ این دو، این تعیّن در خارج پیدا شده باشد. نه‌خیر، غیر از حقیقت وجود و غیر از حقیقت نوریّه چیز دیگری [نیست]، و عدم محض و عدم مطلق است!

تبیین قرآنی و عرفانی تعینات و کثرات