فهم حقیقت وجود

7

عَلِمَنا أنَّ ذلک لیس مِن جهتِه
«از اینجا متوجّه می‌شویم که این خفاء و عدم ظهور، از ناحیۀ او نیست»
إذ هو فی غایةِ العظمةِ و الإحاطةِ و السطوعِ و الجلاءِ و البلوغِ و الکبریاءَ؛
«زیرا ما نمی‌توانیم انکار کنیم که او در غایت عظمت و در غایت احاطه و در غایت شدّت نوریّه و در غایت جلاء و روشنی و در غایت بلوغ و در غایت کبریاء است!»
ولکن لضَعفِ عقولِنا
«[ولی] به‌خاطر اینکه عقولمان ضعیف است»
[من‌باب‌مثال] نور خورشید هست، حالا اگر چشم خفّاش نمی‌تواند ببیند، به نور خورشید کاری ندارد، او برود و چشمش را درست کند!
و انغِماسِها فی المادّةِ و ملابسَتِها الأعدامِ و الظّلماتِ
«و انغماس این عقول ما در مادّه و در ملابسات این مادّه که اعدام و ظلمات هستند»
این چیزهایی که مادیّات و امور دنیویّه هستند، این چیزهایی که خالی از حقیقت هستند، چشم ما به مسبّبات و آثار است و از مؤثّر و از سبب غافل هستیم از این نظر؛
تعتاصُ عن اِدراکِه
«دیگر نمی‌تواند ادراک بکند»
[یعنی] مشکل است که آن نور واجب‌الوجود را ادراک بکند!
و لا نتمَکَّنُ أن نَعقِلَه علیٰ ما هو علیه فی الوجودِ.
«و ما متمکن نیستیم که او را تعقّل کنیم آن‌طوری‌که او در وجود است.»
فإنّ افراطَ کمالِه یبهَرُها لضَعفِها و بُعدِها عن منبعِ الوجودِ و معدنِ النورِ و الظّهورِ
«افراط کمال او می‌گیرد و قاهر می‌شود بر این عقول ما، چون ضعیف است و بعید است از منبع وجود و معدن نور و ظهور»
مِن قِبَلِ سنخِ ذاتِها لا مِن قِبَلِه
«این ضعف، به‌خاطر سنخیّت عقول ما است نه به‌خاطر او»
فإنّه لعظمتِه و سعةِ رحمتِه و شدّةِ نورِه النافذِ و عدمِ تناهیه
«چون او به‌خاطر عظمت و سعۀ رحمت و شدّت نور نافذ و عدم تناهی‌ای که دارد»
أقربُ إلینا مِن کلِّ الأشیاءِ، کما أشارَ إلیه بقولِه تعالیٰ: ﴿وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ﴾¹ و بقوله تعالیٰ: ﴿وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ﴾²
«از همۀ اشیاء به ما نزدیک‌تر است، [کما اینکه اشاره کرده است به این مطلب، این دو آیۀ شریفه:] ﴿وَنَحۡنُ أَقۡرَبُ إِلَيۡهِ مِنۡ حَبۡلِ ٱلۡوَرِيدِ﴾ و ﴿وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ﴾.»
1. سوره ق(50) آیه 16. معاد شناسی، ج 7، ص 171:
  «و از حبل الورید او به او نزدیکتر هستیم!»
2. سوره بقره(2) آیه 186. مطلع انوار، ج 12، ص 377:
  «و زمانی که بندگان من از من سؤال کنند پس من به آنها نزدیکم.»