
فهم حقیقت وجود
تحلیل فلسفی ادراک وجود از رهگذر تشکیک در وجود و وحدت شخصی وجود
این درس به تحلیل اصل سنخیّت ادراکِ وجودات عینی و خفاء واجبالوجود میپردازد. حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه پنجاه و دوم از سلسله دروس خارج اسفار، در گام اول عدم امکان حصولی وجود را مطرح کرده و سپس به تبیین چرایی عدم ادراک مستقیم خداوند در عالم امکان میپردازند. ثانیاً با استفاده از مباحثی چون تشکیک در وجود، سنخیت میان مُدرِک و مُدرَک، و وحدت شخصیّه وجود، دربارۀ علت عدم فهم حصولی خداوند بحثی مهم و کلیدی انجام میدهند. استاد در بخش دیگری از این جلسه، تبیینی قرآنی و عرفانی از تعینات و کثرات این عالم ارائه داده و برای فهم بهتر این مطلب، تمثیلی را بیان میکنند. در پایان، استاد متن درس را تطبیق میفرمایند.
فهم حقیقت وجود
16اصطلاحات درس
مراتب وجود/ تشکیک وجود: یعنی وجود دارای شدّت و ضعف است؛ همهچیز وجود دارد، اما نه به یک اندازه.
واجبالوجود: موجودی که وجودش از ذات اوست و ممکنالعدم نیست؛ فقط خداوند.
مظاهر وجود/ تجلیّات حق: موجودات ممکن، شئون و تجلیات وجود حقاند، نه مستقل از او که اعتباراً موجود هستند.
وحدت وجود: یعنی وجودْ حقیقتی واحد است و کثراتْ ظهورات آن هستند.
کثرات وجودی: یعنی تنوّع و تکثّر در جهان که بهدلیل مراتب مختلف وجود پدید آمده.
خفاء وجود: یعنی ناپیدایی یا پوشیدگی حقیقت وجود (خداوند) از ادراک عادی.
ظهور وجود: ظهور حق در مراتب پایینتر هستی، مانند عقل، نفس و طبیعت.
عقل و عاقل و معقول: سهگانهای که در مراتب وجود نقشی مهم دارد و بیانگر وحدت و کثرت است.
تجرد: یعنی عدم وابستگی به مادّه؛ ویژگی مرتبههای عالی وجود.
وجود رابط: یعنی نحوۀ وجودی ممکنات که وابسته و متعلّق به وجود مستقل یعنی حق است.
اشتداد وجودی: حرکت صعودی وجود بهسوی شدّت و فعلیّت بیشتر؛ یکی از مبانی حرکت جوهری.
سریان وجود: یعنی نفوذ و جریان وجود در همهی موجودات؛ بیانگر وحدت در عین کثرت.
