ترکیب اتّحادی وجود و ماهیّت (2)

11

[«پس هر پرده‌ای از پرده‌ها موجب فرود آمدنی از مرتبه کمال، و فروتنی‌ای از نهایت رفعت و عظمت، و کاستی‌ای از شدّت نوریّت و قوّت وجود می‌گردد]»
و کلُّ مرتبةٍ مِن المراتبِ یکون التنزّل و الخفاءُ فیها أکثرَ
«[و هر مرتبه‌از مراتبِ وجود هر چقدر تنزّل بیشتر باشد، خفا در آن بیشتر خواهد بود]»
کان ظهورُها علَی المدارکِ الضعیفةِ أشدَ،
«[که ظهورش بیشتر باشد]، بیشتر و [شدیدتر] آدم‌ها می‌بینند»
یعنی چون چشممان ضعیف است آنچه مشاهده می‌کنیم در رتبۀ ما است. قاعدتاً همین‌طور است دیگر! هر کسی به مقدار اداراکش مشاهده می‌کند. چون ما در عالم کثرات و ضعف وجودیه قرار داریم مشاهدات ما همین است. خیلی عُرضه داشته باشیم خواب می‌بینیم! یک خُرده عرضۀ بیشتر داشته باشیم مکاشفه هم می‌بینیم! دیگر بالاتر از این مقدار نمی‌توانیم برویم! چرا؟ چون مدرکات و سعۀ وجودی ما بیش از این اقتضاء نمی‌کند. و هر مقدار که بالاتر برویم و با عوالم و مراتب بالاتر سنخیت پیدا کنیم، جنبۀ وجودی در مشاهدات ما قوی‌تر می‌شود و جنبۀ صوری در آن کم می‌شود و جنبۀ معنا به آن اضافه می‌شود. این به علّت سعه و سنخیت ما با مشاهدات ما در آن رتبه‌ای است که مشاهده می‌کنیم. [من‌باب‌مثال] شما وقتی که چشم دارید، این نور چشم شما نمی‌تواند از دیوار عبور کند و پشت دیوار را ببیند، چون مُدرِک و وسیلۀ ادراک شما بیش از این قابلیت ندارد. اما اگر شما از این دستگاه‌هایی داشتید که با استفاده از اشعه پشت جایی را می‌بینند، وقتی که نگاه کردید، طبعاً این اشعه و موج آن‌طرف می‌رود و طرف آن عکس را برای شما برمی‌گرداند و شما مشاهده می‌کنید. پس بنابراین مقدار و سعۀ رؤیت ما در خواب و مکاشفه و چیزهای دیگر به مقدار سعۀ وجودی ما است. مطلب بسیار دقیق است!
و الحالُ بعکسِ ما ذُکِرَ علَی المدارکِ القویةِ؛ کمراتبِ أنوارِ الشّمسِ بالقیاسِ إلیٰ أعینِ الخفافیش و غیرِها. و لهذا یکونُ إدراکُ الأجسامِ