دو معنای ثبوتی و اثباتیِ وجود

اصطلاحات درس

وجود اثباتی: مفهومی مصدری و انتزاعی که از اعیان خارجی و تحقق آن‌ها در ذهن انتزاع می‌شود و تحققی در خارج ندارد.

مفهوم مصدری: معنای انتزاعی از تحقق یک شیء در خارج؛ مانند "بودن" یا "سفید بودن".

ماهیّت: چیستی و ذات یک شیء، فارغ از اینکه وجود داشته باشد یا نه.

نفس وجود: خودِ وجود، آن حقیقتِ مشت‌پُرکن و عینی در خارج.

منتزعٌ‌منه: حقیقتی خارجی که معنای مصدری از آن انتزاع می‌شود.

وعاء ذهن: جایگاه مفاهیم و معانی انتزاعی در ذهن.

معقولات ثانیه: مفاهیم ذهنی و انتزاعی که تحققی در خارج ندارند؛ مانند موجودیّت، وحدت، کلیت.

اصالت الوجود: دیدگاهی که وجود را اصیل و دارای واقعیت حقیقی می‌داند.

اصالت الماهیّه: دیدگاهی که ماهیّت را اصیل و دارای واقعیت حقیقی می‌داند.

مصدر جعلی: مصدری که ذهن آن را از یک ماهیّت انتزاع می‌کند، حتی اگر آن ماهیّت در خارج موجود نباشد.

ماهیّت اثباتی: همان مصدریّت جعلی ماهیّت که در ذهن می‌آید.

ماهیّت ثبوتی: ماهیّتی که در عالم خارج تحقق دارد.

وجود واجبی (واجب بالذات): وجود خداوند که علت هستی خود و همه موجودات است.

وجود ممکنی (تعلّقی/ارتباطی): وجود موجودات ممکن که هستی‌شان وابسته و مرتبط با وجود واجب است.

امر حقیقی: هر آنچه در عالم خارج دارای واقعیت و تحقق عینی است.

بسیط الحقیقه: موجودی که وجود و ماهیّت آن یکی است و هیچ ترکیبی ندارد (مانند خداوند).

مجعول: آنچه توسط جاعل (ایجادکننده) آفریده یا ایجاد می‌شود، که در فلسفه معمولاً به "وجود" اطلاق می‌گردد.

شئونات ذات: جلوه‌ها و مظاهر ذاتی یک موجود (معمولاً در مورد خداوند به کار می‌رود).

هویّات عینیه: ذات و حقیقت اشیاء که در عالم خارج موجود هستند.

تمایز در ادراک: تمایزی که فقط در ذهن و تصور وجود دارد، نه در واقعیت خارجی.