معنای مصدری و اسم مصدری وجود

8

تبیین معنای حدث
حدث یعنی چه؟ [یعنی] آن عملی که از فاعل سر می‌زند و نام دیگر آن اسم مصدر است. و مصدر عبارت است از انتساب. آن حدث در ذهن نمی‌آید، آن حدث یک امر خارجی است. [دقیقاً] مثل اعیان خارجی که در خارج هستند ولی در ذهن نمی‌آیند، حدث هم در خارج هست ولی در ذهن نمی‌آید. آن کتکی که الآن فاعل دارد به مفعول می‌زند، هیچ‌وقت در ذهن نمی‌آید! آن چیزی که در ذهن می‌آید زدن است، یعنی آن صورت انتساب فاعل با آن مفعول است که در ذهن هست و آن یک معنای انتزاعی است. پس مصدر می‌شود معنای انتزاعی، اسم مصدر همان معنای حدث در خارج است.
تلمیذ: این بنا بر اصطلاح حضرتعالیٰ است امّا قوم، حدث و مصدر را یکی می‌دانند.
استاد: نه‌خیر، نباید یکی بدانند! خیلی اشتباه می‌کنند!
و قد یُطلَقُ و یرادُ منه الظاهرُ بذاتِهِ المظهِرُ لغیرِ
«[و گاهی‌اوقات اطلاق می‌شود و قصد می‌شود از وجود، ظاهر کنندۀ به ذات خودش و مظهر برای غیر خودش»
مِن الذّواتِ النوریّة، کالواجبِ تعالیٰ و العقولِ و النفوسِ، و الأنوارِ العَرْضیّةِ المعقولةِ أو المحسوسةِ
«[که عبارت هستند] از ذوات نوریّه مانند واجب تعالیٰ و عقول و نفوس [و] انوار عرْضیّه معقوله که اینها ظاهر بذاته و مظهر لغیره هستند. و آن انوار عرْضیّه یا معقول هستند یا محسوس هستند و این انوار معقوله یا محسوسه، در اذهان و نفوس پیدا می‌شوند.»
آن صور ذهنی که برای انسان پیدا می‌شود و آن حالاتی که برای انسان پیدا می‌شود و آن عقول، تمام اینها انوار عرْضیّه هستند یا محسوس در عالم حس هستند”
کنورِ الکواکبِ والسُّرُجِ
«مانند نور کواکب، نور سراج»
نور شمس، نور قمر و نور چراغ‌ها که انوار عرْضیه هستند. ـ عَرَضیه غلط است، عرْضیه بخوانید ـ و همۀ اینها محسوسه هستند.
و له وجودٌ فی الأعیانِ لا فی الأذهانِ
«و [برای] این، وجود در اعیان دارد و دیگر در اذهان نیستند و به ذهن کاری ندارند»