بررسی اشکالات اصالت وجود (1)
مراد عرفاء از وحدت وجود
موضوع این درس، بررسی و تبیین نحوۀ ارتباط وجود با ماهیّت است. حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه چهلوسوم از سلسله دروس خارج اسفار، برخی از اشکالات اصالت وجود را ذکر میکنند، من جمله اینکه اگر وجود را صفتی برای ماهیّت بدانیم که عارض بر آن شده است، به تناقضهایی مثل تسلسل خواهیم رسید. اما ملاصدرا پاسخ میدهد که در واقعیت، ماهیّت و وجود در خارج از ذهن، اینهمان و واحد هستند؛ این ذهن ما است آنها را جدا تحلیل میکند. در بخش دیگری از این جلسه به بیان اقوال در باب معقولات ثانیه فلسفی و نیز مراد عرفاء از وحدت وجود پرداخته میشود.
مرتب سازی:
بررسی اشکالات اصالت وجود (1)
16إذ الکونُ فی العقلِ ایضًا وجودٌ عقلیٌ
«[زیرا] کون در عقل هم خودش وجود عقلی است.»
کما أنّ الکونَ فی الخارجِ وجودٌ خارجیٌ، لکن العقلُ مِن شأنِه أن یأخذَ الماهیة وحدَّها مِن غیرِ ملاحظةِ شیءٍ مِن الوجودین الخارجی و الذهنی معها و یصِفُها به.1
«[همانطور که بودن در خارج، همان وجود خارجی و عینی است ولیکن] عقل اینطور است که خود ماهیّت را اخذ میکند بدون ملاحظۀ دو شیء از وجود خارجی و ذهنی با آن؛ ماهیّت را متّصف به وجود میکند یا متّصف به وجود خارجی میکند و یا متّصف به وجود ذهنی میکند.»
اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد
- الحکمة المتعالیة، ج 1، ص 55.