نحوۀ عروض وجود بر ماهیّت
بیان دیدگاههای شیخ الرئیس و بهمنیار
این درس به بررسی نسبت میان مفهوم وجود و ماهیّت میپردازد. بحث اصلی این است که آیا وجود یک شیء، مانند عرض است که بر ماهیّت آن عارض میشود یا خیر؟ حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه سیوهشتم از سلسله دروس خارج اسفار، دربارۀ نحوۀ عروض وجود بر ماهیّت و اینکه وجود، عرض نیست، صحبت میکنند و تقریر دوّم را بر تقریر اوّل بنابر جهاتی ترجیح میدهند. در آخر پایان این جلسه، استاد دیدگاه نهایی ملاصدرا نیز بیان و تثبیت نموده است.
مرتب سازی:
نحوۀ عروض وجود بر ماهیّت
20«شرحالإسم اینها این است که وجود کذا و وجود کذا هستند. و وجودی که سبب ندارد، وجود باری تعالیٰ است.»
ثمّ یَلزَمُ الجميعُ فی الذّهنِ الوجودَ العامَّ البدیهیّ؛
«لازمۀ همۀ اینها در ذهن، یک وجود عامّ بدیهی است.»
یعنی همۀ اینها در یک نقطه با یکدیگر متّفقاند و آن اینکه معنای بودن و هستی بر همۀ اینها صادق است، و آن عامّ بدیهی است.
و الماهیّاتُ مَعانٍ مَعلومَةُ الأسامی و الخَواصّ.1
«امّا همۀ ماهیّات اسم دارند.»
آنکه اسم دارد خاصیّت ندارد و آنکه خاصیّت دارد اسم ندارد! بله؟ همینطور است دیگر! بسیار خب. بس است دیگر، خسته شدیم.
[سؤال و جواب بعد از درس]
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد
- الحکمة المتعالیة، ج1، ص 48.