نحوۀ عروض وجود بر ماهیّت

[من‌باب‌مثال] یک‌وقت شما به سفیدی این کتاب نگاه می‌کنید و یک‌وقت به قُطنیّت و پنبه بودن و مادۀ این کتاب دارید نگاه می‌کنید؛ این دوتا است. یک‌وقت شما لون را می‌بیند و یک‌وقت شما مطالب درون کتاب را می‌بینید، نه فقط اینکه قشنگیِ رنگِ کتاب و اینکه به‌درد دکور و کتابخانه می‌خورد را [ببینید].

بعضی‌ها فقط از رنگ کتاب خوششان می‌آید. یک نفر می‌گفت:

من رفتم به یک کتابخوانه‌ای، یک آقایی که یک سرهنگی بود، آمد و به قیافه‌اش نمی‌آمد که کتاب بخواند. آمد یک مقداری این طرف و آن‌طرف گشت و بعد رو کرد به ما و گفت: «آقا، آیا یک کتاب سبز رنگ به این اندازه دارید؟» قشنگ سایزش هم دستش بود [متصدی کتاب‌فروشی] هم گفت: «برای چه می‌خواهی؟» گفت: «به اندازۀ یک کتاب الان دکورِ کتابخانۀ ما کم دارد» [متصدی کتابخانه] هم برداشت یک کتابی به او داد، خیلی [هم] قشنگ تا جای قفسۀ کتابخانه فیت بشود.

حالا ایشان از کتاب، فقط کیف آن موردنظرش است؛ حالا اینکه در مطالبش از حسینِ کُرد نوشته شده باشد یا اینکه [آیۀ] قرآن باشد، برای او فرقی ندارد.

در این صورت ما مشاهده می‌کنیم که مصداقاً و مفهوماً بین عرض و بین معروض تفاوت هست؛ إلا اینکه تحقّق عرض و وجود خارجی آن عرض، مدّ نظر ما است. آن وجود خارجی، بدون وجود معروض تحقّق پیدا نمی‌کند.

تلمیذ: درحقیقت آیا نوعی ظرفیّت بین عرض و معروض هست؟ به‌این‌معناکه آیا وجود عرض در وجود معروض هست؟

استاد: در وجود یعنی در تحقّق آن؛ یعنی شما وضع و لون را در این خشَب تعیّن می‌دهید نه جدای از خشب. مکان را در این زید تحقّق می‌دهید نه جدای از او.

تلمیذ: بنابراین لازم می‌آید که در تمام اعراض بین خودِ عارض و معروض بینونیّت وجودی باشد.

استاد: بینونیّت وجودی را عرض نکردم [بلکه] مصداقی و مفهومی را عرض کردم.

تلمیذ: [بینونیّت] لازمۀ ظرفیت است؛ یعنی ما وقتی می‌گوییم: عرض در وجود معروض وجود دارد، لازمۀ این ظرفیت بینونیّت است.