تبیین تشکیک در وجود و تشکیک در ظهور
حل تعارض دیدگاه ابتدایی و انتهایی ملاصدرا
این درس به دو نگرش اساسی در مورد کثرت در وجود میپردازد. حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه سیوهفتم از سلسلۀ دروس خارج اسفار، در مورد آن دو نگرش توضیح میدهند که یکی از آنها تشکیک را در مراتب وجود میداند که در آن مراتب، وجود با حفظ حقیقت واحد خودش دارای تباین رتبی و تشخّص واقعی است. دیگری آن را تشکیک در مظاهر میداند که کثرت را صرفاً در اطوار، شئون یا جلوههای حقیقت واحد میبیند، بدون تفاوت جوهری در اصل. این درس ضمن تبیین این تفاوتها و نفی تخالف ذاتی در وجود، به مفهوم امر اعتباری و منشأ انتزاع نیز اشاره دارد. استاد حسینی طهرانی در پایان، با تحلیل مفهوم وجود ربطی در نگاه شیخ الرئیس، موضع او را مؤیّد اصالة الوجود میدانند.
مرتب سازی:
تبیین تشکیک در وجود و تشکیک در ظهور
14و أقَمنا نحنُ بفضلِ الله و تأییدِه برهانًا نیرًا عرشیًاً علی هذا المطلبِ العالی الشریفِ.و المحجوبِ1 الغالی اللطیفِ و سنورّدُه فی موضعِه کما وعدناه إن شاء الله العزیزُ و عَمَلنا فیه رسالةً علی حدةٍ سمّیناها ب«طرح الکونین»، هذا.2
«[ما در مورد این مطالب عالی و شریف و محجوب(محبوب) و گرانقدر و لطیف، به فضل و تأیید خداوند برهانی نورانی و عرشی اقامه نمودیم که بهزودی همانطور که وعده دادیم، در جای خودش خواهیم آورد إنشاءالله العزیز. و رسالۀ جداگانهای درست کردهایم که به اسم ”طرح کونین“ نامگذاری کردهایم؛ این مطلب را بگیر.]»
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد
- خ.ل: المحبوب.
- الحکمة المتعالیة، ج 1، ص 47.