
تحلیل و تبیین علّت تشخّص وجود
نقد دیدگاه مشهور و بیان نظریّه مختار در باب علّت تشخّص وجود
این درس به بررسی علّت تشخّص در وجود میپردازد و دیدگاههای مختلف را مطرح میکند. استاد معظّم آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه سیوپنجم از سلسله دروس خارج اسفار، میفرمایند: تشخّص در وجود طولی، ناشی از مراتب شدّت، ضعف، تقدّم و تأخّر است؛ درحالیکه در وجود عرضی، اعراض، تنها حکایت از تشخّص میکنند و علّت آن نیستند. مراتب وجودی در وجود منبسط، خود مقوّم تشخّص آنهاست. در پایان درس، استاد نظر تحقیقی خود را چنین ارائه میکند که تقدّم و تأخّر فقط حاکی از تشخّص هستند نه علّت آن.
تحلیل و تبیین علّت تشخّص وجود
12اصطلاحات درس
1. شئون ذاتیّه وجود: مراتب و تعیّنات جداییناپذیر از خودِ حقیقت وجود.
2. مراتب طولیّۀ وجود : سلسله مراتب عمودی علّی، اشد و اضعف در برابر مراتب افقی وجود.
3. اتّحاد هوهوی: اینهمانی مطلق وجودی، مخصوصاً در مراتب عالی یا در مورد حق.
4. اعراض لابشرط / اعراض بشرطلا: دو نحوه لحاظ عقلی اعراض که در امکان حمل آنها بر موضوع یا استقلال آنها تأثیرگذار است.1
5. وجود منبسط: حقیقت ساری و گسترده وجود که تعیّنات را میپذیرد.
6. تقدّم رتبی: تقدّم ناشی از مرتبۀ وجودی که خود، عامل تشخّص در سلسلۀ طولی تلقّی شده است.
7. جنبۀ حکایی/ مرآتیّت عوارض: دیدگاهی که اعراض را نه علّت، بلکه کاشف و آینۀ تشخّص میداند.
8. عقول مفارقه/ مفارقات نوریّه: موجودات کاملاً مجرد و نوری در سلسله مراتب هستی.
9. انّیت: تشخّص خاص و وجود فردی، به ویژه برای مجردات یا به معنای "هستیِ ویژه.
10. مقام هو هویّت: مقام ذات احدیت و اینهمانی مطلق.2
11. مُثل نوریّه: صور و الگوهای نوری و مجرد موجودات در عوالم بالاتر.
- دقت شود که کاربرد خاص این بیان از اصطلاح، فقط در این بحث است.
- این یک اصطلاح کاملاً تخصصی عرفانی-فلسفی است.
