ارتباط وجود و ماهیّت در خارج (2)

چگونگی حمل موجودیّت بر ماهیّت

تمام صحبت‌ها بر سر این است که ما ماهیّت را مستأهل برای حمل موجودیّت می‌دانیم؛ یعنی ماهیّتِ زید است که موجودیّت بر آن حمل می‌شود [و می‌گوییم:] زیدٌ موجودٌ، عمروٌ موجودٌ. ما ماهیّت را مستأهل می‌دانیم، ولکن اگر ما وجود ماهیّت [نه خود ماهیّت] را مستأهل برای حمل موجودٌ دانستیم، [دیگر اشکالی پیش نمی‌آید. البتّه] وجودِ ماهیّت با خود ماهیّت دو تا است؛ وجودِ ماهیّت است که موجودیّت را به‌دنبال خود می‌کشد. یعنی این وجودِ زید است نه ماهیّتِ زید. همین [چیزی] که الآن شما در خارج دارید به آن نگاه می‌کنید و همین [چیزی] که حضور او را احساس می‌کنید و همین [چیزی] که آن را در قبال و در جلوی خود مشاهده می‌کنید وجود زید است؛ نه ماهیّت زید که عبارت است از یک خصوصیّات ذهنیّه، مانند: پسرِ عمرو بودن، دارای این قد و قیافه بودن و دارای این خصوصیّات بودن. همۀ اینها ماهیّات او است. ولی همان وجود و حضوری که الآن شما در قبال خودتان آن را احساس می‌کنید، وجود این خصوصیّات، مستأهل برای آن است که موجودیّت بر آن حمل شود. بنابراین این وجود زید است که موجودیّت را به طرف خودش کشانده است، به طرف خود جذب کرده است، طناب و بند و دام انداخته و آن موجود را بر خود مستقرّ کرده است؛ به‌طوری‌که اگر آن وجودِ در مقابل شما نبود، هیچ‌وقت شما نمی‌توانستید موجودٌ را بر آن حمل کنید. اگر شما هزاران بار هم ماهیّت زید را در ذهنتان بیاورید، [فقط] در ذهنتان آورده‌اید و کاری انجام نمی‌دهید. اگر خیلی برای او کاری انجام بدهید، این است که یک امکان بر آن حمل می‌کنید و می‌گویید: ممکنٌ، ولی دیگر نمی‌گویید: موجودٌ.

بنابراین همین‌که این زید در خارج وجود پیدا می‌کند و شما او را در مقابل خودتان می‌بینید، حالا دیگر می‌توانید موجودٌ را بر آن حمل کنید و بگویید: «پس حالا زید موجود است.»