ارتباط وجود و ماهیّت در خارج (2)

10

فالوجودُ بذاتِه موجودٌ؛
«وجود خودش به‌تنهایی هست.»
و سائرُ الأشیاءِ غیرُ الوجودِ لیسَتْ بذواتِها موجودةٌ، بل بالوجوداتِ العارضةِ لها؛
«و سایر اشیاء خودشان موجود نیستند بلکه به تطفّل برای وجود، وجود پیدا می‌کنند و وجود بر آنها عارض می‌شود.»
و بالحقیقةِ أنّ الوجودَ هو الموجودُ؛
«وجود عبارت است از همان موجودٌ.»
کما أنّ المضافَ هو الإضافةُ، لا ما یَعرِضُ لها مِنَ الجَوهرِ و الکَمِّ و الکَیفِ و غیرِها؛
«همان‌طور که حقیقت مضاف همان اضافه است، نه آن چیزی که بر آن عارض می‌شود و عبارت از جوهریّت و کمّ و کیف و غیر اینها باشد.»
اینها هیچ‌کدام مضاف نیستند، بلکه مضاف، همان اضافه است.
کالأبِ و المُساوی و المُشابهِ و غیرِ ذلک.
«مثل أب که جوهریّت است، و مثل مساوی که کمّ است، و مثل مشابه که کیف است و غیرذلک.»
لذا آن اوصافی که شما بر زید بار می‌کنید، هیچ‌کدام از اینها مضافیّت آن را تشکیل نمی‌دهند بلکه مضافیّت آن همان حقیقت اضافه است.
قال بهمنیارُ فی التّحصیلِ: و بالجملةِ فالوجودُ حقیقتُهُ أنّه فی الأعیانِ لا غیر، و کیفَ لا یکون فی الأعیانِ ما هذه حقیقتُه؟!¹و²
«بهمنیار در تحصیل فرموده است: وجود حقیقتش در اعیان است و در غیر اعیان نیست؛ و چگونه در اعیان نباشد چیزی که حقیقتش عبارت از تشخّص و تعیّن است؟!»
تلمیذ: حقیقتش در أعیان هست و در غیر أعیان عینیّت پیدا نمی‌کند؟
استاد: نه دیگر، عینیّت اصلاً مال وجود است نه غیر وجود، و ماهیّات عارض بر آن می‌شوند، ولی اصل عینیّت مال وجود است. حالا چه وجود مطلق باشد و چه وجود سِعی باشد، عینیّت مال وجود است. لذا در بحث توحید علمی و عینی، عینیّت شخصیّۀ وجود، اثبات می‌شود؛ یعنی وجود هم تشخّص و هم عینیّت دارد.³ به‌عبارت‌دیگر، عینیّت مساوی با تشخّص است و تشخّص هم مساوی با عینیّت است و هر دو مساوی با وجود هستند.
إن‌شاءالله ما بقی باشد برای جلسۀ بعد.
اللَهمّ صلّ علیٰ محمّدٍ و آلِ محمّد
اصطلاحات درس
1. التّحصیل، ص 286، تعلیقه.
2. الحکمة المتعالیة، ج 1، ص 38.
3. توحید علمی و عینی، ص 193 ـ 224.