ارتباط وجود و ماهیّت در خارج (2)

استاد: بیشتر شدنش به‌لحاظ این است که طارد عدم است؛ امّا به‌لحاظ بیشتر بودن نمی‌توانیم بگوییم که تشخّص دارد. تشخّص به معنای خصوصیّت است، یعنی به شیئی که دارای یک خصوصیّت است متشخّص می‌گویند. تشخّص از «شخص» می‌آید، شخص آن چیزی است که لا یجوزُ التسرّی إلیٰ غیرِه و لا یجوزُ التدخّلُ فی حریمِه. به این تشخّص می‌گویند.

بله، از این ناحیه ما می‌توانیم بگوییم که اتّفاقاً تشخّص وجود [در وجود اطلاقی] از وجود تعیّنی بیشتر است، به‌جهت‌اینکه وقتی ما وجود را اطلاقی بگیریم، دیگر هیچ جنبۀ عدم در آن راه ندارد، یعنی فقط وجود می‌ماند و بس! وقتی وجود ماند و بس، و تطرّق احتمال عدمِ آن و نقیض آن و ضدّ آن در آن نبود، پس بنابراین: لا یکونُ شیءٌ إلاّ و هو الوجودُ، لا یکون دیّارٌ إلاّ و هو الوجودُ، لا یکون دَیرٌ إلاّ و هو الوجود. فقط یک حقیقت باقی است و همۀ احتمالات و شک و أعدامی که مُضادّ یا متناقض با حریم وجود هستند از بین می‌روند؛ و این لازمۀ تشخّص است.

موجودیّت بالذات وجود، دلیل بر تشخّص آن

و یکی از أدلّۀ تشخّص وجود اصلاً همین مسئله، یعنی حمل موجودیّت بر او است، که ما می‌توانیم موجودیّت را بر خود وجودِ تنها حمل کنیم. درحالتی‌که موجودیّت از اختصاصات تشخّص است، یعنی از انتزاعیّاتی است که از یک شیء متشخّص انتزاع می‌شود. اصلاً این مال آن است. ولهذا دیگر معنای متفاوت بین موجودٌ و موجودٌ از بین می‌رود و اختلاف فقط در آن ماهیّتی می‌ماند که موجودٌ بر آن حمل شده است، فقط از آن نقطه‌نظر اختلاف است ولی در اصل خود وجود دیگر اختلافی نیست.

و به‌عبارت‌دیگر، آنچه که در حمل موجودٌ لازم داریم ماهیّت نیست [بلکه] تعیّن ماهوی است. این لفظ «تعیّن» را که من به‌کار می‌برم، در مطلبی که از مرحوم میر سیّد شریف خواهد آمد¹ به‌درد می‌خورد و نظری که در آنجا هست شاید به‌واسطۀ این قضیّه بتواند جای خودش را باز کند.