
ارتباط وجود و ماهیّت در خارج (2)
تساوق تشخّص و شیئیّت با وجود
حضرت آیةالله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس الله سرّه در جلسه سیام از سلسله دروس خارج اسفار، نحوۀ حمل موجودیّت بر وجود و ماهیّت را تبیین مینمایند. سپس از رهگذر اصالت وجود روشن میکنند که ماهیّت بهنحو بالذات موجود نیست. ازاینرو، وضعیتِ اوصاف موجودات نظیر تشخّص و شیئیّت نیز روشن شده و معلوم میشود که اینان اوصاف برای وجود هستند نه ماهیّت. برایناساس، باید گفت تشخّص نه تنها وصف وجود است بلکه با آن مساوق است و در ادامه تساوق تشخّص با وجود با تاکید بر موجودیّت بالذات آن، اثبات میشود.
ارتباط وجود و ماهیّت در خارج (2)
11تشخّص: جزئی و معین بودن، فردیت یافتن، آنچه مانع صدق شیء بر کثیرین میشود.
تعیّن: مشخص و معین بودن، رفع ابهام و اجمال.
عدم: نیستی، مقابل وجود.
وجود واجب: وجودی که قائم به ذات است و نیازی به غیر ندارد (اشاره به خداوند).
وجود امکانی: وجودی که ذاتاً اقتضای وجود و عدم ندارد و برای موجود شدن نیازمند علت است (وجود ممکنات).
وجود مطلق / وجود إطلاقی / وجود سِعی: وجود بدون قید و شرط، دارای وسعت.
وجود مقیّد: وجود دارای قید و محدودیت.
وجود خارجی / حقیقت خارجی / حقیقت عینی / الأعیان: وجود در عالم واقع، مقابل وجود ذهنی.
وجود ذهنی: وجود در ذهن.
حمل: نسبت دادن یک محمول (مانند «موجود») به یک موضوع (مانند «زید»).
بالذّات: ذاتاً، به خودی خود.
بالعرَض: به واسطه چیز دیگر، نه به خودی خود.
مستأهل برای حمل: شایستگی موضوع برای اینکه محمولی بر آن حمل شود.
تساوق: همراهی و برابری دو مفهوم در مصداق (مانند تساوق وجود و تشخص).
تطفّل: وجود تبعی، قائم نبودن به خود (مانند وجود ماهیت که طفیلی وجود است).
قائم به ذات: وجودی که به خود متکی است.
سعه: گستردگی، وسعت (در مورد وجود مطلق).
انتزاع / انتزاعیّات: مفاهیمی که از مصادیق خارجی یا ذهنی گرفته میشوند ولی وجود مستقلی ندارند.
مفهوم اعتباری / ماهیّت اعتباری: مفاهیمی که ما به ازاء خارجی ندارند و ساخته ذهن هستند یا بر اساس قرارداد شکل گرفتهاند.
کلُّ ما بِالعرَضِ یَنتهِی إلیٰ ما بِالذّات: قاعده فلسفی مبنی بر اینکه هر وصف
