مرتب سازی:
جلسه ۹
10بنابراین وجود پیغمبر اکرم عین وجود همۀ خلایق است در مرحلۀ پایینتر. بنابراین اصلالوجود عبارت است از وجود ولایت پیغمبر. عوارض وجود، جمال وجود، علم وجود، قدرت وجود، حیات وجود، عوارض ذاتیه، عوارض مادیه، عوارض مجرده و تمام آنچه شما از نقطهنظر ذات و از نقطهنظر عوارض ذات مشاهده میکنید، همۀ اینها اثرات وجودی پیغمبر اکرم در این عالم کون است؛ اعمّ از ماده و مجردات. این معنای کلام محییالدین است که میگوید: «و آخر التنزّلات.»
تعین جمیع اسماء و صفات پروردگار از وجود پیغمبر اکرم
پیغمبر اکرم چنان سعۀ وجودیای دارد که ارتباط بین احدیّت و واحدیّت است و مقام ظهور احدیّت در واحدیّت است و ربط بین این دو مقام، به وجود پیغمبر اکرم است. واحدیّت عبارت است از اسماء و صفات پروردگار. آن واسطهای که موجب تعیّن اسماء و صفات پروردگار میشود و اسماء و صفات پروردگار را به مرحله تعیّن درمیآورد (یعنی موجب خلق و موجب اثر میشود) پیغمبر اکرم است.
مقام اجمال و تفصیل در وجود رسول اکرم
تلمیذ: آنوقت در مقام خلق، این افاضاتی که بهحسب ظاهر به خود رسول اکرم میشود چطور میشود؟ مثلاً جبرئیل از یک طرف خودش مخلوقی است که تفصیل وجود پیغمبر است، کما اینکه بهشت و جنت و تمام اینها اینطور است؛ [و از طرف دیگر، به پیامبر وحی میفرستاد و واسطۀ بین خدا و پیغمبر میشد.]
استاد: این مطالب قبلاً بهاجمال گذشت و عرض شد که خود وجود پیغمبر اکرم دارای مراتب و مراحلی است، مثل خود وجود ما که این دارای مراتب و مراحل است؛ یعنی ممکن است مسئلهای در یک زمان برای انسان به نحوی باشد که از نقطهنظر ارتباط و اتصال با حقایق اشیاء بهطور کلی نیاز به واسطه نداشته باشد، یعنی انسان در یک زمان بهواسطۀ ارتباط و توجهی که پیدا میکند ـ البته افرادی که عبور کردهاند ـ به حقیقت و حاقّ اشیاء میرسد بدون اینکه نیاز به چیز دیگری داشته باشد؛ ولی ممکن است که همین انسان در زمان دیگر، به آن واسطهها و به مرور زمان و به نقل از مکان نیاز داشته باشد، چون اینها واسطههایی برای علم حصولی نسبت به حقایق اشیائی هستند که انسان به آنها علم پیدا میکند. شما در اینجا میبینید که حالاتی که برای انسان است تفاوت پیدا میکند؛ یک زمان در مقام اجمال است و زمان دیگر در مقام تفصیل است.