جلسه ۳
22برای اینکه انسان منقاد بدن نباشد و در او ملکۀ انقهاریه پیدا نشود، خداوند متعال بهواسطۀ رحمتش ـ نه غضبش ـ امر به تشریع کرد تا انسان این بدنش را ریاضت بدهد. مثلاً نصف شب باید بلند شود و نماز بخواند یا باید یخ را بشکند و وضو بگیرد! باید از خیلی مسائل بگذرد! اگر انسان نگذرد، همینطور در یک حالت خمودی باقی میماند؛ و گرچه احساسهایی هم نسبت به آنطرف داشته باشد، ولی رشد ندارد و مثل چیزی که پیوسته بر آن سرکوفت بزنند، همینطور در این حالت میماند.
این بدن نباید سرکش باشد و قدرت داشته باشد، بلکه باید لِه و متواضع شود و خودش را مقهور ارادۀ نفس مطمئنه بداند؛ نهاینکه هر اتفاقی افتاد بلافاصله در مقام تعارض قرار گیرد و نفس را باز دارد و مانع حرکت آن شود، مثلاً وقتی میخواهد برای عبادت برود، بدن بگوید: «پاهایم درد میکند، کمرم درد میکند!» خلاصه اینکه:
نازپرورد تنعّم نبرد راه به دوست *** عاشقی شیوۀ رندان بلاکش باشد1 نفس در مسیر توجه به خدا است و بدن میخواهد نفس را به طرف خود بکشد، ولی نفس باید بر سرش بزند و نگذارد عائق شود و بدن را در آن مسیری بکشاند که خودش میخواهد حرکت کند؛ چون بدن فقط آلت برای نفس است و استقلالی ندارد.
اللَهمّ صلّ علی محمد و آل محمد
- دیوان حافظ (قزوینی)، غزل ١٥٩.

