
نفحات انس
انسان کامل در فرهنگ شیعه
کتاب نفیس «نفحات انس» مجموعه پیادهشدۀ مصاحبات حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه با مؤسسۀ محترم شمسالشّموس، پیرامونِ «انسان کامل در فرهنگ تشیّع» بهنحو عامّ، و تبیینِ «مقام عرفانی عارف کامل حضرت حاج سیدهاشمحداد قدّساللَهسرّه» بهنحو خاص، میباشد که با لسانی سلیس و بیانی روان به تبیین آموزههای اصیل عرفانی پیرامونِ این موضوعِ پیچیده پرداخته، که به عنوان مقدمهای در شناخت انسان کامل، رهپویان طریق حق و مسیر هدایت را به تحقیق گسترده در این موضوع دعوت میفرماید. اهم مطالب مندرج در این اثر: • علّت تأکید اولیایالهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی • دیدگاه و بینش متعالی مرحوم حدّاد دربارۀ واقعۀ عاشورا • تجلّی توحید به نحو اَتمّ در سیدالشهداء علیهالسلام در روز عاشورا • کیفیت جمع میان وحدت و کثرت در روز عاشورا • تبیین حقیقت ولایت اهلبیت علیهمالسلام و اولیایالهی • کلام مرحوم حدّاد نازلکننده حق است نه منطبق بر واقع • تبیین حقیقت مقام «لاهو الا هو»، «مقام احدیّت» و «مقام واحدیّت» • حجیّت کلام اولیایالهی عیناً همانند حجیّت کلام معصومین • کیفیت اتحاد اولیایالهی با امام معصوم در حقیقت ولایت • تفاوت بین سعۀ وجودی امام زمان علیهالسلام و عارف کامل • تفاوت مراتب شهود در میان اولیایالهی • عدم تفاوت بین غیبت و ظهور امام، نزد عارف باللَه • منزلت و علوّ مقام حضرت زهرا سلاماللَهعلیها در بیان مرحوم حدّاد • عدم تنازل عارفکامل از مقام توحید • ابتهال و تجرد نفسانی علامه طهرانی هنگام شنیدن نام امام زمان علیهالسلام • نیاز به ادراک شهودی برای فهم کلام اولیایالهی • عدم امکان وصول به حقیقت معا
نفحات انس
55گرفته ـ منتها خود ذات احدیّت بدون شکل و بدون تعیّن و بدون حدّ، و در مقام اطلاق خودش باقی است ـ و همان اطلاق حق را به صورت متعیّن و محدود در خارج بسط و گسترش و توسعه داده است.1
کیفیّت ایجاد شیر از صورت روی پرده در معجزۀ امام رضا علیه السّلام
اینکه میبینیم نفس امام رضا و موسی بن جعفر علیهم السّلام إعمال ولایت میکند و با اشاره به صورت شیر روی پرده، شیر وجود خارجی پیدا میکند، یا پیغمبر شقّ القمر میکند2 یا چیزی به وجود میآورد؛ تمام اینها به جهت اتّصال به همان حقیقت موجِده است، همان حقیقتی که وجود صرف و بسیط و اطلاقی حضرت حق را صورت میدهد، که ما از او به عالم ماهیّات تعبیر میکنیم؛ چون وجود حضرت حق ماهیّتی ندارد و ماهیّت پروردگار نفس وجود اوست، و آنچه که در خارج لباس وجود میپوشد ماهیّاتی است که بهواسطۀ صورتپذیری آن وجود در خارج تعیّن پیدا میکند. آن وجود وقتی که میخواهد در خارج بیاید، بهواسطۀ یک اراده و یک مشیّت و بهواسطۀ مسیری تکوینی است که آن مسیر موجب خلق اشیاء و پدید آمدن آنها است، آن مسیر و اراده عبارت است از: «نفس امام علیه السّلام».
نفس امام معصوم علیه السّلام صورت حقیقی تمام عالم وجود
و لذا امام علیه السّلام واقعیّتی است که نه تنها از آنچه که در عالم وجود است اطّلاع و خبر دارد، بلکه نفس او صورت حقیقیِ تمام عالم وجود است. ما خیال میکنیم امام علیه السّلام مانند این دوربینی است که عکس ما را میگیرد و بعد در یک جا محفوظ میکند، یا مانند این ضبطی است که صدا را ضبط میکند و بعد در محفظهای نگه میدارد. این مسئلهای عادی است که افراد عادی هم ممکن است این را متوجّه شوند. شما خواب که میبینید ممکن است از مسائلی که در هفته یا ماه بعد اتّفاق میافتد مطّلع شوید؛ آن افرادی که اهل مکاشفه هستند بهواسطۀ
- جهت اطّلاع بر بحث «ولایت» رجوع شود به امام شناسی، ج ٥؛ روح مجرّد، ص ٢٦٢؛ مهر فروزان، ص ١٤١ ـ ١٢١.
- معاد شناسی، ج ١، ص ٢٢٨.
