
نفحات انس
انسان کامل در فرهنگ شیعه
کتاب نفیس «نفحات انس» مجموعه پیادهشدۀ مصاحبات حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه با مؤسسۀ محترم شمسالشّموس، پیرامونِ «انسان کامل در فرهنگ تشیّع» بهنحو عامّ، و تبیینِ «مقام عرفانی عارف کامل حضرت حاج سیدهاشمحداد قدّساللَهسرّه» بهنحو خاص، میباشد که با لسانی سلیس و بیانی روان به تبیین آموزههای اصیل عرفانی پیرامونِ این موضوعِ پیچیده پرداخته، که به عنوان مقدمهای در شناخت انسان کامل، رهپویان طریق حق و مسیر هدایت را به تحقیق گسترده در این موضوع دعوت میفرماید. اهم مطالب مندرج در این اثر: • علّت تأکید اولیایالهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی • دیدگاه و بینش متعالی مرحوم حدّاد دربارۀ واقعۀ عاشورا • تجلّی توحید به نحو اَتمّ در سیدالشهداء علیهالسلام در روز عاشورا • کیفیت جمع میان وحدت و کثرت در روز عاشورا • تبیین حقیقت ولایت اهلبیت علیهمالسلام و اولیایالهی • کلام مرحوم حدّاد نازلکننده حق است نه منطبق بر واقع • تبیین حقیقت مقام «لاهو الا هو»، «مقام احدیّت» و «مقام واحدیّت» • حجیّت کلام اولیایالهی عیناً همانند حجیّت کلام معصومین • کیفیت اتحاد اولیایالهی با امام معصوم در حقیقت ولایت • تفاوت بین سعۀ وجودی امام زمان علیهالسلام و عارف کامل • تفاوت مراتب شهود در میان اولیایالهی • عدم تفاوت بین غیبت و ظهور امام، نزد عارف باللَه • منزلت و علوّ مقام حضرت زهرا سلاماللَهعلیها در بیان مرحوم حدّاد • عدم تنازل عارفکامل از مقام توحید • ابتهال و تجرد نفسانی علامه طهرانی هنگام شنیدن نام امام زمان علیهالسلام • نیاز به ادراک شهودی برای فهم کلام اولیایالهی • عدم امکان وصول به حقیقت معا
نفحات انس
39مطلب را گفته بودند؛1 و لیکن چون دستور استاد ایشان، مرحوم آقای حدّاد بود،2 لذا ایشان نسبت به این قضیّه بنای دیگری داشتند و جور دیگری به مسئله فکر میکردند.
علّت تأکید اولیای الهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی
روی این جهت، نه تنها مرحوم قاضی ـ رضوان الله علیه ـ بلکه تمام اولیای الهی این واقعیّت را متذکّر شدهاند. حتّی اولیای الهی که اصلاً در زیّ روحانیّت هم نبودند، همچون مرحوم آقای حدّاد، همانطوریکه عرض شد، آن نکتهای که در تمام آن سه جلسۀ خصوصی که با بنده داشتند روی آن تأکید میکردند این بود که میفرمودند:
سیّد محسن! روی درسهایی که میخوانی اتقان داشته باش! اتقان داشته باش! اتقان داشته باش!
خُب، آقای حدّاد که اهل این حرفها نبودند، پس چرا ایشان چنین حرفی میزدند؟ آیا مصلحتی از این مصالح ظاهری در نظرشان است؟! یا میخواهد ـ خدایی نکرده ـ از همین تعارفات و اینگونه امور عقب نیفتد؟! یا اینکه نه، ولیّ الهی، حق و واقعیّت را میبیند، همانطوریکه من شما را میبینم و شما هم من را میبینید. الآن که من شما را میبینم، آیا تصوّر میکنم که این خواب است و چشمم اشتباه میبیند؟! شما که این مطالب ما را استماع میکنید آیا در تصوّرتان هست که الآن شما را خواب فراگرفته؟! این یک واقعیّت ملموس است.
تفاوت میان اولیاء و عرفای الهی با سایر افراد
اولیای الهی بر اساس تقلید و بر اساس گمانهزنی و بر اساس شیوع و انتشار بعضی از جریانات که خیلی از افراد مسحور آن قرارمیگیرند و مقلِّد آن جریانات میشوند، مطلبی نمیگفتند؛ این کار ما و امثال ما است. ما وقتی ببینیم جریانی رشد پیدا میکند به طرف آن تمایل پیدا میکنیم؛ و وقتی دیدیم آن جریان، آن ظهور و بروز واقعی را از خود نشان نداد، عقب میکشیم. این مربوط به افراد عادی است، امّا ولیّ الهی حقیقت مطلب را کما هی هی ادراک و مشاهده میکند و میبیند و
- مهر فروزان، ص ٥٣؛ افق وحی، ص ٥٣٦.
- روح مجرّد، ص ٣٦.
