نفحات انس
انسان کامل در فرهنگ شیعه
کتاب نفیس «نفحات انس» مجموعه پیاده‌شدۀ مصاحبات حضرت آیتاللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه با مؤسسۀ محترم شمس‌الشّموس، پیرامونِ «انسان کامل در فرهنگ تشیّع» به‌نحو عامّ، و تبیینِ «مقام عرفانی عارف کامل حضرت حاج سید‌هاشم‌حداد قدّس‌اللَه‌سرّه» به‌نحو خاص، می‌باشد که با لسانی سلیس و بیانی روان به تبیین آموزه‌های اصیل عرفانی پیرامونِ این موضوعِ پیچیده پرداخته، که به عنوان مقدمه‌‌ای در شناخت انسان کامل، رهپویان طریق حق و مسیر هدایت را به تحقیق گسترده در این موضوع دعوت می‌فرماید. اهم مطالب مندرج در این اثر: • علّت تأکید اولیای‌الهی بر اتقان در خواندن دروس طلبگی • دیدگاه و بینش متعالی مرحوم حدّاد دربارۀ واقعۀ عاشورا • تجلّی توحید به نحو اَتمّ در سیدالشهداء علیه‌السلام در روز عاشورا • کیفیت جمع میان وحدت و کثرت در روز عاشورا • تبیین حقیقت ولایت اهل‌بیت علیهم‌السلام و اولیای‌الهی • کلام مرحوم حدّاد نازل‌کننده حق است نه منطبق بر واقع • تبیین حقیقت مقام «لاهو الا هو»، «مقام احدیّت» و «مقام واحدیّت» • حجیّت کلام اولیای‌الهی عیناً همانند حجیّت کلام معصومین • کیفیت اتحاد اولیای‌الهی با امام معصوم در حقیقت ولایت • تفاوت بین سعۀ وجودی امام زمان علیه‌السلام و عارف کامل • تفاوت مراتب شهود در میان اولیای‌الهی • عدم تفاوت بین غیبت و ظهور امام، نزد عارف باللَه • منزلت و علوّ مقام حضرت زهرا سلام‌اللَه‌علیها در بیان مرحوم حدّاد • عدم تنازل عارف‌کامل از مقام توحید • ابتهال و تجرد نفسانی علامه طهرانی هنگام شنیدن نام امام زمان علیه‌السلام • نیاز به ادراک شهودی برای فهم کلام اولیای‌الهی • عدم امکان وصول به حقیقت معا
نفحات انس
24بارها می‌فرمود:
من در قبال حدّاد صفر می‌باشم و از خود چیزی ندارم؛ الحدّاد و ما أدراک ما الحدّاد؟!1 و هکذا.
و هنگامی که کتاب بی‌بدیل روح مجرّد را در شرح حال ایشان نوشتند، بنده به ایشان عرض کردم: بسیاری از مطالب را که در اینجا نگاشته‌اید تا به حال از شما نشنیده بودیم، فرمودند:
تازه اینها مطالبی است که در توصیف ایشان می‌توانم بیان کنم و امّا آنچه از اسرار و رموز و خصوصیّات که از آن بزرگ می‌دانم، بخواهم بازگو نمایم، روح مجرّد چند برابر خواهد شد!
متأسّفانه، امروزه در بعضی نوشته‌جات و سخنان، ارتباط مرحوم والد ـ قدّس سرّه ـ با مرحوم حدّاد به نحوی مطرح شده است که گویا اصلاً ایشان شاگرد سلوکی و تربیتی مرحوم حدّاد نبوده‌اند و ارتباط آن دو با یکدیگر بر اساس رفاقت و صداقت بوده است؛ و چه بسا مرحوم حدّاد از ایشان استفاده و کسب فیض می‌نموده است!2 که عموم این مطالب ناشی از عدم فهم و ابتعاد از ادراک حقائق و رقائق سلوک می‌باشد.3
عجبا! مگر رفاقت و صداقت منافاتی با ارتباط شاگرد و استادی دارد؟! مگر امیرالمؤمنین علیه السّلام با عبارت: «أخ» و «برادر» از رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم یاد نمی‌فرمود4 و در عین حال می‌فرمود: «من بنده‌ای از بندگان رسول خدا هستم»5؟! و چرا رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم این جمله را دربارۀ
- روح مجرّد، ص ١٣.
- نور مجرّد، ص ٢٧٠ و ٢٧٤ و ٢٨١.
- جهت اطّلاع بیشتر پیرامون نظر مؤلّف محترم بر مطلب مطرح شده در کتاب مذکور، رجوع شود به اسرار ملکوت، ج ٣، ص ٢٤٤.
- من لایحضره الفقیه، ج ٤، ص ٤١٩.
- الکافی، ج ١، ص ٩٠.